SIK SORULAN SORULAR


Antrepolar

Antrepo ne demektir?
Antrepo gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın konulması amacıyla kurulan ve kuruluşunda aranılacak koşulları ve nitelikleri yönetmelikle belirlenen yerlere denir. Antrepolar eşyanın gümrük mevzuatında düzenlenen şekilde konulması halinde süresiz kalabildiği ve eşyanın antrepoda kaldığı süre içerisinde eşyaya terettüp eden vergilerin ödenmediği bir gümrük rejimidir.


Antrepo açmak için karşılanması gereken şartlar ve ayrıntılı bilgilere nereden ulaşabilirim?
Antrepo açma talepleri antreponun tipine göre Başmüdürlük ya da Gümrükler Genel Müdürlüğü’nce değerlendirilir. Antrepolara ilişkin tüm şartlar 10 Seri Numaralı Gümrük Genel Tebliği’nde belirtilmiştir.

İhracat

İhracat Rejimi nedir?
İhracat Rejimi, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışına ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir.


İhraç edilecek eşyaya ilişkin beyan nereye yapılır?
Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilecek eşya, ihracata ilişkin gümrük beyannamesi ile yetkili gümrük idaresine beyan edilir.


İhracat beyanı için sadece ihracat beyannamesi mi kullanılır?
İhracat beyannamesinin yanı sıra, sözlü beyan formu, özel fatura ve kumanya listesi ile ihracına izin verilen eşyanın gümrük işlemleri bu belgeler ile yürütülür.


Her türlü eşyanın ihracı serbest midir?
Uluslararası veya ikili anlaşmalar, kanun, tüzük ve kararnamelerle konulmuş yasaklama ve kısıtlama hükümleri saklı kalmak üzere, her türlü eşyanın Türkiye'den ihracı serbesttir.


Bakanlar Kurulunca getirilen ihracat kısıtlamaları neler olabilir?
Bakanlar Kurulu, kamu ahlakı, kamu düzeni, kamu güvenliği, insan, hayvan ve bitki sağlık ve hayatlarının korunması, sanatsal, tarihi veya arkeolojik değeri olan ulusal hazinelerin korunması, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunması gerekçeleri ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına yasaklama veya kısıtlamalar koyabilir. Ayrıca, Türkiye ile ticaret, gümrük, taşımacılık anlaşması bulunmayan ve imzalanmış anlaşmaları süresinden önce tek taraflı olarak kısmen veya tamamen hükümsüz bırakan veya Türk kara, hava ve deniz taşıtlarına karşı yasaklama ve kısıtlamalar koyan veya bunlar hakkında farklı işlemler uygulayan yabancı ülkelere ait eşya ve taşıtlara, karşılık olmak üzere, yasaklama veya kısıtlamalar koymaya ve farklı işlemler veya farklı tarifeler uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.


Fiili ihracat nedir?
İhraç eşyası, buna ilişkin gümrük beyannamesinin tescili sırasında bulunduğu durum ve niteliğini gümrük denetiminden çıktığı sırada da aynen muhafaza etmesi ve bu haliyle Türkiye Gümrük Bölgesini terk etmesi koşuluyla fiilen ihraç edilmiş sayılır.


İhraç eşyası üzerindeki gümrük denetimi ne zaman sona erer?
Fiili ihracatın gerçekleşmesi durumunda, ihraç eşyası üzerindeki gümrük denetimi sona erer.


İhracat veya yeniden ihracat amacıyla geçici depolama yerlerine getirilen eşya buralarda ne kadar kalabilir?
İhracat veya yeniden ihracat amacıyla geçici depolama yerlerine getirilen eşya, buralarda bir ay kalabilir. Sözü edilen eşya ile ilgili olarak beyanname tescil edilip edilmediğine bakılmaksızın bu süre içinde ek süre talebinde bulunulması halinde, gümrük idare amiri tarafından en çok üç aya kadar ek süre verilebilir.


Geçici depolama yerlerinde bir aylık süre ve verilen ek süre içinde gümrük işlemleri bitirilerek yerinden kaldırılmayan eşya için ne tür işlemler yapılır?
Söz konusu eşya için gümrük yükümlüsüne tebligat yapılarak, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde eşyanın geçici depolama yerinden çıkarılması; aksi takdirde, bu eşyanın gümrüğe terk edilmiş sayılacağı bildirilir. Bu süre içinde de yerinden çıkarılmaması halinde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır ve tasfiye hükümlerine göre işlem yapılır. Bu eşyaya ilişkin olarak tescil edilmiş beyanname varsa iptal edilir.


Geçici depolama yerine konulmaksızın ihraç edilecek eşyanın 8 ve 9 uncu sorular açısından durumu nedir?
Söz konusu eşyanın beyanname kapatma süresi iki aydır. Bu süre makul sebeplerle en çok iki ay uzatılabilir. Bu süreler içinde işlemleri tamamlanmayan beyannameler iptal edilir.


Beyan edilen eşyanın tamamen ihraç edilmemesi durumunda ne tür işlemler yapılır?
Beyan edilen eşyanın tamamının ihraç edilememesi durumunda görevli memurlar tarafından fiilen ihraç edilen miktar beyannameye kaydedilir ve bu konuda Gümrük Yönetmeliği'nin 192 nci maddesi uyarınca işlem yapılır. İhraç edilmeyen beyanname kapsamı eşya için yeniden bir beyanname verilmesi gerekir. Kaçakçılık fiilleri hariç olmak üzere, ihracata konu eşyanın %10'u aşan cins, tür, miktar veya kıymet farklılıkları için Gümrük Kanunu'nun 241 inci maddesinin 3 üncü fıkrasının (j) bendi hükmü uygulanır.


İhracatına ilişkin özel düzenlemeler bulunan eşyanın işlemleri nasıl gerçekleştirilir?
İhracı ön izne veya standardizasyon kontrolüne tabi olan eşya ile özel kanunlar veya diğer düzenlemeler gereğince ihracatında özel belgeler aranılan eşyanın gümrük işlemleri yapılırken ilgili mevzuat ile belirlenmiş olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılır.


İhraç eşyasının Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkışı nasıl gerçekleştirilir?
Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkan eşya, yürürlükteki hükümlere göre gümrük idareleri tarafından yapılan denetimlere tabi olup, bunlar önceden belirlenen yollardan ve gümrüğün gözetimi altında yurt dışı edilir. Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkan eşyaya ilişkin olarak taşıyıcı veya temsilcileri tarafından aracın hareketinden önce gümrük idaresine özet beyan verilir. Ancak, deniz yolu ile yapılan ihracatlarda geminin hareketini izleyen ilk işgünü mesai saati bitimine kadar özet beyan verilebilir. Bu durumda, özet beyan, beyanname ve taşıma senetleri karşılaştırılarak uygun bulunması halinde özet beyan ve beyanname kapatılır. Beyanname ile taşıma senetleri arasında aykırılık olması halinde Gümrük Yönetmeliği'nin 192 nci maddesi uyarınca işlem yapılır. Harp gemileri ve hava harp gemileri ile Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkan eşya, gümrük işlemlerinin yapılmasını sağlamak amacıyla, gemilerin komutanları tarafından bir liste halinde en yakın gümrük idaresine bildirilir. Söz konusu gemilerin komutan ve diğer mürettebatına ait eşya da bu hükme tabidir.


İhracatla ilgili kumanya eşyasına ilişkin prosedürler nedir?
Serbest dolaşımda bulunan yakıt ve yağlar ile kumanyaların dış sefere çıkacak gemi, bot ve diğer deniz taşıtları ile hava gemilerine verilmesi ihracat hükmünde olup, gümrük beyanı için verilecek kumanyaya ilişkin listenin beyanname olarak kabul edilerek, eşyanın gümrük işlemlerinin bu belgeler ile yürütülmesi mümkün bulunmaktadır.


İhracat işlemleri ile ilgili olarak ne tür gümrük cezaları vardır?
Birinci olarak, Gümrük Kanunu'nun 241 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, Gümrük Kanunu'na ve bu Kanunla tanınan yetkilere dayanılarak çıkarılan tüzük, yönetmelik, tebliğ ve talimatlarla getirilen şekil ve usullere aykırı hareket edenlere, her yıl yeniden belirlenen bir para tutarında usulsüzlük cezası uygulanır. İkinci olarak, yine aynı Kanunun 241 inci maddesinin 3 üncü fıkrasının (j) bendi uyarınca, herhangi bir ihracat iadesinden yararlanmayan veya ihracat vergisine ve ticaret politikası önlemlerine tabi olmayan ihracata konu eşyanın cins, tür, miktar veya kıymetinin yanlış beyan edilmesi halinde, usulsüzlük cezası Kanunun 241 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki para tutarının iki katı olarak uygulanır.


Doğrudan ihracatla ilgili olarak ne tür kaçakçılık fiilleri vardır?
4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na göre bu kapsamdaki kaçakçılık fiilleri şöyle sıralanabilir: a) İhraç eşyasının yapılan beyan ve eki belgelere göre miktarı veya cinsinde yüzde ondan fazla farklılık çıkması. b) İhraç eşyası için gerçeğe aykırı belge ibrazı suretiyle ihracat vergilerini ödememek veya eksik ödemek veya Devletçe uygulanan teşvik veya sübvansiyonlardan veya parasal iadelerden yararlanmak şeklinde haksız menfaat temin etmek. c) İhracı lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tâbi olan eşyayı, belirlenen kayıt ve koşullara uymaksızın veya gerçeğe aykırı her türlü beyanname ve belge ibrazı ile gümrüğü yanıltarak işlemini yaptırmak suretiyle ihraç etmek.

Gümrük müşavirliği

Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavı hangi tarihte yapılacaktır?
Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavı ve başvuru koşulları en az bir ay evvelinden 3 büyük yazılı basın organında, Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerinde ve Gümrük Müşavir Derneklerinde ilan yoluyla bildirilecektir. 2005 yılı için sınavlar 7/8 Mayıs 2005 tarihlerinde yazılı olarak gerçekleştirilecektir. Gümrük Müşavirliği yazılı sınavında başarılı olanlar ayrıca sözlü sınava tabi tutulacaktır. Başarı puanı 70’ tir.


Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavlarında staj şartı ve süresi ne kadardır?
Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavına girebilmek için Gümrük Kanunun 227/f bendinde belirtilen bölümlerden mezun olduktan sonra bir gümrük müşavirinin yanında, müşavirin kayıtlı bulunduğu Başmüdürlük ile üyesi oldukları derneklere bildirilerek kayıt ettirmek suretiyle, 3 yıl süreyle stajyer olarak çalışılması gerekmektedir


Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavlarına en fazla kaç kere girebilir?
Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavlarına 05.02.2000 tarihinden itibaren en fazla üç kez girebilmek mümkün bulunmaktadır.


Lise mezunları Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavına girebilir mi?
Lise mezunları Gümrük Müşavir Yardımcılığı sınavlarına katılmaları mümkün değildir.


Lise mezunları Gümrük Müşavirliği sınavına girebilir mi?
2000,2001 ve 2002 yıllarında yapılan Gümrük Müşavirliği sınavlarına Lise mezunu Gümrük Müşavir Yardımcılarının katılmalarına imkan sağlanmıştır. 2005 yılında yapılacak Gümrük Müşavirliği sınavlarına LİSE mezunu adayların girmeleri mümkün bulunmamaktadır.


Gümrük idarelerinde iş takibini kimler yapabilir?
Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri bizzat kendileri takip edebilecekleri gibi bir temsilci tayin edebilirler. Temsilci, temsil edilen kişi namına hareket ettiğini, temsilin doğrudan veya dolaylı olduğunu belirten temsilnameyi gümrük idaresine ibraz etmek zorundadır. Dolaylı temsil yoluyla iş takibini sadece vekaletnameye haiz gümrük müşavirleri yapabilir.


Gümrük Müşavir Yardımcıları ve stajyerler gümrükte iş takibi yapabilir mi?
Gümrük Müşavir Yardımcıları gümrükte tek başlarına iş takibi yapamazlar, yanında çalıştıkları Gümrük Müşavirleri adına iş takip ederler. Beyanname imzalayamaz, mal sahipleri adına yapılacak tebliğleri kabul edemez ve onların adına sözlü veya yazılı istek veya itirazda bulunamazlar. Vekaletnameleri olmak kaydıyla gümrük işlemleri bitirilmiş eşyayı geçici depolama yeri ve antrepodan çıkarabilir, eşyanın incelenmesine ilişkin her türlü işlemlerde hazır bulunabilirler. Stajyerler sadece gümrük müşavirliği bürolarında yürütülen işlemleri izler, gümrüklerde ve gümrük alanlarda iş takibi yapamazlar.


Gümrük Müşavir veya Gümrük Müşavir Yardımcısı belgesini hak edenler hangi belgeler ile gümrük müşavir derneklerine başvurması gerekmektedir?
Gümrük Müşavir veya Gümrük Müşavir Yardımcıları belgesini hak edenler; 1-Nüfus cüzdanı sureti, 2-İkametgah ilmuhaberi (müşavir veya müşavir yardımcılığı yapılacak il’e ait), 3-Cumhuriyet savcılığından alınacak sabıkasızlık belgesi, 4-4 adet vesikalık renkli resim, 5-Vergi dairesi numarasını içerir belge fotokopisi, 6-5.900.000-TL.’lık damga pulu, 7-Vergi dairesine müşavirler için 835.900.000-TL.’lık veya müşavir yardımcıları için 417.800.000-‘TL’lık harcın yatırıldığına dair makbuz aslının ilgili müşavir derneğine teslim etmesi gerekmektedir.

Tarife

Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde kullanılan 12 rakamlı kodun ismi nedir ve bu sayılar ne anlama gelmektedir?
TGTC’de kullanılan 12 rakamlı kodun ismi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP)’dur. Bu kodun ilk 6 rakamı Dünya Gümrük Örgütü’ne üye tüm ülkelerce kullanılan Armonize Sistem (Harmonized System-HS) Nomanklatürü kodunu, 7-8 inci rakamlar Avrupa Birliği ülkeleri tarafından kullanılan Kombine Nomanklatür (Combined Nomenclature-CN) kodunu, 9-10 uncu rakamlar farklı vergi uygulamalarımız nedeniyle açılan pozisyonları gösteren kodlarını, 11-12 inci rakamlar ise istatistik kodlarını göstermek için kullanılmaktadır. Örnek: GTİP: 540761 90 90 11 AS Nom.Kodu CN Kodu Milli alt İstatistik açılım kodu kodu


Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) nedir?
BTB, bir gerçek veya tüzel kişinin yazılı talebi üzerine Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından verilen ve eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde sınıflandırılmasına ilişkin idari bir karardır.


BTB Başvuru Formu nereden temin edilebilir?
BTB Başvuru Formu Ankara’da Gümrük Vakfı’ndan, taşrada ise Başmüdürlüklerden temin edilebilir.


BTB başvurusu nereye yapılır?
BTB başvurusu, BTB Başvuru Formu ile Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlükleri vasıtasıyla Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne yapılır. Burada önemli olan husus, BTB için direkt olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne değil, ilk önce herhangi bir Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü’ne başvurulması zorunluluğudur.


BTB başvuruları hangi bilge ve belgeleri içermelidir?
BTB başvuruları aşağıdaki bilgi ve belgeleri içermelidir: a) Hak sahibinin adı ve adresi, b) Başvuran kişinin hak sahibi olmaması durumunda başvuranın adı ve adresi, c) Başvuru sahibi tarafından öngörülen sınıflandırma, d) Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki yerinin belirlenmesini sağlayacak ayrıntılı tanımı, e) Sınıflandırmanın eşyanın bileşimine bağlı olması durumunda eşyanın ve bu bileşimin belirlenebilmesi için kullanılabilecek tahlil metotları ile üretici firma veya uluslararası bir gözetim şirketi tarafından verilen analiz sertifikası, f) Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki yerinin doğru şekilde saptanmasında gümrük idaresine yardımcı olacak eşyaya ait numuneler; fotoğraflar; planlar; krokiler ya da mevcut diğer belgeler (yabancı dilde basılmış olanlarının yeminli tercüme bürolarınca onaylı tercümeleri), g) Eşyanın ithalatı ya da ihracatının fiilen tasarlandığını tevsik edici belgeler (proforma fatura, eşyanın alımı veya satımı üstüne bağlayıcı sözleşme vb.), h) Gümrük idaresince BTB verilmesi için ek bilgi ve belgeye ihtiyaç duyulduğunda ek bilgi ve belgenin verileceğine dair taahhüt, i) Gizli tutulması istenilen hususlar varsa bunlara ilişkin bilgi.


BTB’den kim, kaç yıl süre ile yararlanabilir?
Bağlayıcı tarife bilgisinden sadece hak sahibi yararlanabilir. BTB, gümrük idarelerini hak sahibine karşı sadece eşyanın tarife pozisyonu konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlar. Bunun için bilgi alan kişinin gümrük işlemleri sırasında beyan edilen eşya ile verilen bilgide tanımlanan eşya arasında her bakımdan uygunluk bulunduğunu kanıtlaması zorunludur. BTB veriliş tarihinden itibaren 6 yıl geçerlidir.


BTB hangi durumda iptal edilir?
Talep edenin verdiği yanlış ve eksik bilgiye dayanan BTB iptal edilir. İptal, iptal kararının verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.


BTB, hangi durumlarda geçerliliğini yitirir?
BTB; a) Türk Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması, b) Dünya Gümrük Örgütünün uymakla yükümlü bulunduğumuz nomanklatür, izahname ve tarife pozisyonlarına ilişkin kararlarındaki bir değişikliğe uymaması, c) BTB'nin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi, durumlarında geçerliliğini yitirir.


Geçerliliğini yitiren BTB kullanılabilir mi?
Yanlış veya eksik belge ve bilgiye dayanması dışındaki nedenlerle geçerliliğini yitiren BTB'nin hak sahibi, söz konusu bilgiye dayanarak ve bu bilginin geçerliliğini yitirmesinden önce ilgili eşyanın alımı veya satımı üstüne bağlayıcı sözleşmeler yaptığını kanıtladığı takdirde, geçerliliğini yitiren tarife bilgisini, geçerliliğin sona erdiği tarihten itibaren 6 aylık süre boyunca kullanabilir. Gümrük işlemleri sırasında söz konusu ürünler için bir ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin gümrük idaresine ibraz edilmesi halinde, bu belgenin geçerlilik süresi esas alınır.


AB üyesi ülkeler ile 3 üncü ülkelerin kullandığı tarife pozisyonlarının (fatura, taşıma belgesi vb. belgeler üzerinde yer alan) ülkemiz açısından herhangi bir bağlayıcılığı var mıdır?
Bu belgeler üzerinde yer alan tarife pozisyonları, ülkemiz açısından herhangi bir bağlayıcılığa sahip olmamakla birlikte söz konusu belgeler muhteviyatı eşyanın tarife pozisyonunun tespiti esnasında yol gösterici olarak kullanılmaktadır. Türkiye’nin de taraf olduğu Armonize Mal Tanımı ve eşya kodlanmasına ilişkin uluslar arası sözleşmeyi kullanan tüm ülkelerde tarife pozisyonlarının ilk 6 hanesinin, AB üyesi ülkelerde ise eşyanın tarife pozisyonunun ilk 8 hanesinin aynı olması gerektiği unutulmamalıdır.


Halen yürürlükte olan Türk Gümrük Tarife Cetveli’ne nasıl erişilebilinir?
Müsteşarlığımıza ait www.gumruk.gov.tr adresi altında III-TARİFE CETVELİ ikonları seçilmek suretiyle yürürlükte olan TGTC’ye fasıl bazında ulaşmak ve buradan indirmek mümkündür.


Müsteşarlığımızca düzenlenen Bağlayıcı Tarife Bilgilerine ulaşmak mümkün müdür?
Söz konusu BTB’lere Müsteşarlığımıza ait www.gumruk.gov.tr adresi altında IV-BAĞLAYICI TARİFE BİLGİSİ ikonları seçilmek suretiyle ulaşmak mümkündür. Ancak, buradan sadece eşyanın sınıflandırıldığı GTİP, eşyanın tanımı, BTB’nin referans numarası ve eşyanın resmine ulaşılması mümkün bulunmaktadır.


Gümrük Müsteşarlığı tarafından, Resmi Gazete’de yayımlanan tarife-eşya sınıflandırılmasına ilişkin mevzuata nasıl ulaşılabilinir?
Müsteşarlığımız tarafından çıkarılarak Resmi Gazete’de yayımlanan mevzuat aşağıdaki listede belirtilmiştir: KOD RESMİ GAZETE TARİH/SAYISI KONU 1 24.05.2000/24058 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-İzahname) Seri No:1 2 15.08.2000/24141 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-BTB) Seri No:1 3 22.12.2000/24268 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-İzahname) Seri No:2 4 07.03.2002/24688 Gümrük laboratuarları Tahlil Metodları Yönetmeliği 5 12.05.2002/24753 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Sınıflandırma Kararları) Seri No:1 6 08.06.2002/24779 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Sınıflandırma Kararları) Seri No:2 7 13.08.2002/24845 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Eşya Fihristi) Seri No:1 8 15.10.2002/24907 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-İzahname) Seri No:3 9 17.01.2003/24996 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Sınıflandırma Kararları) Seri No:3 10 01.02.2003/25011 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-İzahname) Seri No:4 11 31.12.2003/25333 Gümrük Genel Tebliği (Tarife) Seri No:6 (2004 tarife cetveli) 12 15.06.2004/25493 2004/7380 sayılı BKK Sınıflandırma Avileri 4 13 12.07.2004/25520 Gümrük Genel Tebliği (Tarife-Sınıflandırma Kararları) Seri No:1 (AB Sınıflandırma Tüzükleri) 14 07.11.2004/25636 Gümrük Genel Tebliği (Tarife- Sınıflandırma Kararları) Seri No:4

Sonradan kontrol

Sonradan kontrol nedir?
Sonradan kontrol; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 73 üncü maddesi uyarınca, eşyanın tesliminden sonra gümrük idaresine beyan edilen bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla, yükümlülerin ithalat veya ihracat işlemlerini veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verilerini yükümlülere ait yerlerde Gümrük Müfettişleri ve Kontrolörleri tarafından denetlenmesidir.

 

 

 

Sonradan kontrolün amacı nedir?
Sonradan kontrol, sadece usulsüzlükleri ve hataları bulmaya odaklanmayan, aynı zamanda rehberlik sağlama yönü bulunan bir uygulama olup, gümrük mevzuatının herkese eşit bir şekilde uygulanmasını sağlar. Uygulama, risk analizine dayalı ve objektiftir, etkileri anında tüm piyasayı kapsayacak bir özelliği barındırmaktadır. Keza “rehberlik sunma” ve “yardım” adı altında iki önemli ilkesi bulunmaktadır. Bu uygulamanın yol gösterici ve önleyici fonksiyonu sayesinde yükümlülerin benzer ihlallerinin azaltılması, kullanışsız veya hatalı prosedürlerden kaçınmaları, hataların üstesinden gelmeleri ve zayıf oldukları noktaları görmelerinin sağlanması mümkün hale gelecektir.

 

İyi uygulanabilen bir sonradan kontrol sistemi sayesinde; gümrük idaresi üzerindeki yükün azalması yanında dış ticarette gümrük uygulamalarından kaynaklanan maliyetler azalacak, mevzuata uygun olarak yürütülen ticaretin daha kolay yapılmasına önemli katkı sağlanacak, aynı zamanda yasa dışı ticaretle ve kayıt dışılıkla daha etkili mücadele edilebilecektir. 

 

 

 

Sonradan kontrol uygulaması nasıl gerçekleştirilmektedir?
27.10.2008 tarihli ve 27037 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği ile birlikte, sonradan kontrolün uygulama esas ve usulleri belirlenmiş ve risk analizine dayalı, planlı ve sistematik sonradan kontrol uygulamasına başlanmıştır.

 

Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca yıllık olarak sonradan kontrole tabi tutulacak yükümlüler belirlenmektedir. Bu kapsamda, denetime tabi tutulacak şirketlerin bir kısmı “risk kriterlerine” dayanarak tespit edilmektedir, diğer kısmı ise “rastgele” olarak seçilmektedir. 

 

2009 yılı itibariyle sonradan kontrole tabi tutulacak şirketler yukarıda belirtilen çerçevede (risk kriterlerine + rastgele olarak) tespit edilerek denetim elemanlarınca sonradan kontrole tabi tutulmasına başlanmıştır. Buna göre, gümrük işlemleri gerçekleştiren her bir şirketin sonradan kontrol planı çerçevesinde denetime tabi tutulması söz konusudur.

Ertelenmiş kontrol

Basitleştirilmiş Usul uygulamasının amacı ve mevzuat dayanağı nedir? 
AB Gümrük Koduna uyumlu olarak hazırlanıp 05.02.2000 tarihinde yürürlüğe giren 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile amaçlanan en önemli hedeflerden birisi, gümrük işlem ve formalitelerinin basitleştirilmesi ve hızlandırılmasıdır. Bu kapsamda, eşyanın gümrükte bekleme süresinin asgariye indirilmesi, zaman kayıplarının ve gereksiz harcamaların önüne geçilmesi suretiyle ticarette gümrük işlemlerinden kaynaklanan maliyetin düşürülmesi ve özelikle sanayi için girdi niteliğindeki eşyanın süratle ekonomiye kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda anılan Kanunun 10 ve 71 inci maddelerinde, gümrük işlemlerine ilişkin usul ve formalitelerin hangi hallerde ve koşullarda basitleştirileceği konusunda Yönetmelikle düzenleme yetkisi verilmiştir. Bu çerçevede, basitleştirilmiş usul uygulamasından hangi hallerde ve koşullarda yararlanılacağı; 31.05.2002 tarihli 24771 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği’nin 135 ila 163 üncü maddelerinde düzenlenmiştir (23.12.2003 tarihli 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik ile değişik). Ayrıca “Basitleştirilmiş Kontrol” uygulamasına ilişkin olarak Gümrük Kanunun 73 üncü maddesi ile Gümrük Yönetmeliğinin 207 nci maddesinde; “Götürü Teminat” uygulamasına ilişkin olarak ise, Gümrük Kanunun 204/2 nci maddesi ile Gümrük Yönetmeliğinin 651 ve 652 nci maddelerinde düzenleme yapılmıştır. 


Basitleştirilmiş Usul türleri nelerdir?
a) Eksik belge ve bilgiyle beyan, b) Beyanname yerine ticari ve idari belgeyle beyan, c) Kayıt yoluyla rejim beyanı, d) Basitleştirilmiş kontrol yöntemi, e) Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Kararın genel hükümlerine bir istisna olarak; TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan ATR Dolaşım belgesi düzenleme, f) Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden eşyanın özelliğine bakılmaksızın yararlanma, g) Götürü teminat sistemi, h) Kısmi teminat sistemi. 


Eksik belge ve bilgiyle beyan nedir?
Bu uygulamada, gümrük mevzuatı gereğince normal koşullarda beyannameye eklemesi gereken belirli belgeler olmaksızın beyanda bulunabilme hakkı tanınmaktadır. Bu belgeler gümrük mevzuatı uyarınca beyanname ekinde ibrazı zorunlu olan orijinal fatura, ATR ve EUR Belgeleri, menşe şahadetnamesi, işlenmiş tarım ürünleri analiz sonuç raporu, navlun ve sigorta poliçeleridir. Bu belgelerden bir veya birkaçı eksik olan firmalar, daha sonradan tamamlayıcı beyanda bulunarak tamamlamak şartıyla, beyanda bulunabilmektedir. 


Eksik belge ile işlem yapılması durumunda, eksik belgenin tamamlanması için beyan sahibine tanınan süre nedir?
Eksik belge ile işlem yapılması durumunda, eksik belgenin tamamlanması için beyan sahibine tanınan süre ilgili beyannamenin tescil tarihinden itibaren bir ayı geçemez. İndirimli veya sıfır oranında gümrük vergisinin uygulanması için gereken belgelerin eksikliği durumunda, gümrük idarelerinin eksik beyan kapsamındaki eşyanın bu tür indirimli veya sıfır oranında vergilendirilecekleri konusunda yeterli nedenlerin olması ve beyan sahibinin talebi üzerine söz konusu belgenin tamamlanması için yeni bir süre verilebilir. Bu şekilde verilecek ek süre üç ayı geçemez. Tamamlanacak eksik beyanın gümrük kıymeti ile ilgili olması ve daha uzun bir süre gerekmesi ve bunun gerekli olduğunun kanıtlanması durumunda, gümrük idareleri daha uzun bir süre belirleyebilir ya da daha önce belirlenmiş olan süreyi uzatabilir. 


Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlülere uygulanacak müeyyideler nelerdir?
Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlülere aşağıdaki müeyyideler uygulanır; (1) Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlüler hakkında, Gümrük Kanununun 241/1 inci maddesi tatbik olunur ve eksik belge tamamlanıncaya kadar eksik bilgi ve/veya belge ile beyan usulünden yararlanmalarına izin verilmez. (2) Bir takvim yılı içinde 3 (üç) defa eksik bilgi ve/veya belgesini ek süreler dahil verilen süre içerisinde ibraz etmeyen yükümlülerin, 1 (bir) yıl süreyle eksik bilgi ve/veya belge ile beyan usulünden yararlanmalarına izin verilmez. (3) Söz konusu yükümlülerin diğer gümrük idareleri nezdinde de eksik bilgi ve/veya belge ile beyan usulünden faydalanmasının önlenmesi, BİLGE Sistemine blokaj konulması ve takip kaydı için, durum her seferinde Gümrük Müsteşarlığı’na (Gümrükler Genel Müdürlüğü) bildirilir. 


Beyanname yerine ticari ve idari belgeyle beyan uygulaması nedir?
Yurt dışında periyodik olarak yayımlanan gazete ve dergiler ile bunların elektronik ortamda muhafaza edildiği materyaller, kan ve kan plazması gibi belli fiziksel koşullarda korunması zorunlu olan ürünler ve akvaryum balıkları ile CIF kıymeti 500 EURO’yı geçmeyen diğer eşyayı aynı gümrük idaresinden sürekli ve periyodik olarak ithal edenlerin beyanname yerine ticari ve idari bir belge üzerinden tescil ve işlem yapılmasına yönelik yazılı talepleri Gümrük Yönetmeliğinin 136 ve 137 nci maddelerinde yer alan koşullar aranmaksızın kabul edilir. 


Beyanname yerine kabul edilecek ticari ve idari belgeler nelerdir?
16.04.2003 tarihli 2003/6 sayılı Genelge’ye göre, serbest dolaşıma giriş beyanına ilişkin olarak: Beyan konusu eşyanın tespitini mümkün kılacak bilgilerin (eşyanın cins, nev’i, niteliği, markası, adedi, ağırlığı, ölçü ve kıymeti) yer alması koşuluyla, fatura ve taşıma belgeleri “ticari belge”, kamu kuruluşlarının resmi yazıları ise “idari belge” olarak kabul edilmektedir ve bu belgeler üzerinden tescil ve işlem yapılması durumunda ilgili kamu kuruluşları ile özel gerçek ve tüzel kişilerinden Genelge ekinde bir örneği yer alan taahhütname alınmaktadır. 


Kayıt yoluyla rejim beyanı uygulaması nedir?
Yalnız A Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi olanların yararlanabileceği ve halihazırda çalışmaları sürdürülmekte olan “kayıt yoluyla rejim beyanında” bulunma yetkisinin de uygulamaya geçmesi ile beyan sahibine ilgili rejim konusu eşyayı gümrüklü sahaya gelmeden doğrudan gümrük idarelerinin belirlediği ya da uygun gördüğü yerde veya kendi tesislerinde basitleştirilmiş usul çerçevesinde kayıt yoluyla ilgili rejime sokma imkanı tanınacaktır. Bu sayede, ticaret erbabının rekabet gücü ve ekonomik performansı önemli ölçüde artacaktır. Söz konusu yetkiye ilişkin olarak Gümrük Yönetmeliğinin 145, 153 ve 161 inci maddeleri ile gerekli düzenlemeler yapılmıştır ve uygulamayı göstermek üzere tebliğ çalışmaları devam etmektedir. 


Basitleştirilmiş kontrol uygulaması nedir?
Basitleştirilmiş kontrol yöntemi, risk kriterine göre, belge kontrolü ve fiziki muayene yapılmadan teslim edilen eşyanın tesliminden sonra gümrük beyannamesi ile ticari belge ve verileri incelenerek gerektiğinde eşyanın fiziki muayenesinin imalathane, fabrika, özel depo, işyeri ve benzeri yerlerde yapılmasını ifade eder. Basitleştirilmiş kontrol uygulamasından, A Sınıfı ve B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi olan kişiler yararlandırılır. Bunların ticari unvanı ve vergi numaraları bilgisayar sistemine tanıtılır. 


Basitleştirilmiş kontrol uygulamasından yararlanan kişinin yükümlülükleri nelerdir?
Basitleştirilmiş Kontrol uygulamasından yararlanmak üzere, Onaylanmış Kişi Statüsü ve buna ilişkin belge verilen kişiler, a) Yürürlükteki dış ticaret ve gümrük mevzuatına uymak, b) 31 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemlşeri)’nin 10 uncu maddesi kapsamında yapılacak kontrollerin doğrudan ya da dolaylı olarak ticari yönden ilgili bulunduğu diğer kişilere ya da söz konusu belge ve verileri ticari amaçla elinde bulunduran diğer kişilere ait yerlerde yapılmasının gerekli görüldüğü durumlarda, bu kontrolleri olanaklı hale getirecek her türlü kolaylığı göstermek, c) Eşyanın fiziki kontrolünün gerekli görülmesi halinde gümrük personeline gerekli kolaylığı göstermek, d) Eşyanın teslimden sonra yapılacak kontrol için eşyanın ithal işlemlerine ve sonraki ticari işlemlerine ilişkin bütün belge ve verileri kontrolü yapan gümrük personeline ibraz etmek, Zorundadırlar. Yukarıda belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin Onaylanmış Kişi Statüsü iptal edilir. 


Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Kararın genel hükümlerine bir istisna olarak; TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan ATR Dolaşım belgesi düzenleme (Onaylanmış İhracatçı) yetkisi nedir?
A ve B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi olan kişiler; 03.09.2002 tarihli 24865 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2002/4616 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Kararın genel hükümlerine bir istisna olarak TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmasan A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilmektedirler. Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Karar hükümlerine uyulmak koşuluyla basitleştirilmiş işlem kapsamında A.TR dolaşım belgelerinin düzenlenmesinde, Türkiye açısında basitleştirilmiş işlem usulü 31 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri)’nin 21 inci maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülür. 


Onaylanmış İhracatçı yetkisine sahip olmak için gerekli olan koşullar nelerdir?
Gümrük Yönetmeliğinin 136 ve 137 nci maddelerinde A Sınıfı ve B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi için aranılan genel ve özel koşulları sağlamak gerekmekle birlikte; 2002/4616 sayılı Karar’ın 18 inci maddesi gereğince, basitleştirilmiş işlemden yararlanılabilmesi için sık sık A.TR Dolaşım Belgeleri düzenlenmesini gerektiren sevkıyat yapılması gerektiğinden; - Avrupa Birliği ülkelerine hiç ihracat yapmayan, - İhracatlarının tamamını Dış Ticaret Sermaye şirketi veya aynı gruba bağlı dış ticaret veya pazarlama şirketi aracılığıyla yapan, - Bir önceki takvim yılı ve başvuru yılı içinde 5 milyon FOB/ABD Doları kıymetinden daha az tutarda eşyanın fiili ihracatını yapan Gerçek veya tüzel kişilerin A Sınıfı veya B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi almaya hak kazanmaları halinde dahi, bu kişiler A.TR Düzenleme, Onaylama ve Vize İşlemleri yetkisinden yararlandırılmamaktadırlar. 


Götürü teminat sistemi nedir?
Bu uygulama, 4458 sayılı Gümrük Kanunun 204 üncü ve Gümrük Yönetmeliğinin 651 inci maddesi gereğince BİLGE sistemi çerçevesinde gümrük işlemleri yürütülen gümrük idarelerinde teminat alınması gereken birden fazla işlem için tek bir teminat alınmasını öngörmektedir. Bu uygulamaya ilişkin usul ve esaslar; 24.01.2004 tarihli ve 25356 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 30 Seri No’lu Tebliğ ile belirlenmiştir. Buna göre, götürü teminat sisteminden yalnızca A ve B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsüne sahip olanlar yararlanabilmektedir. 


Kısmi teminat sistemi nedir?
Gümrük antrepo rejimi kapsamında basitleştirilmiş usullerden yararlanmak üzere Onaylanmış Kişi Statü Belgesi alan antrepo işletme izni sahiplerinden, götürü teminat sisteminden yararlanmak istemedikleri takdirde, 05.02.2000 tarihli 23955 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2000/69 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Kararın 37/b nci maddesine istinaden, gümrük antrepo rejimine tabi tutulan eşya için ithalat vergilerinin %10’u tutarında teminat alınmaktadır. Yukarıda belirtilen Kararın 37/e nci maddesine göre; dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ve geçici ithalat rejimi kapsamında basitleştirilmiş usullerden yararlanmak üzere Onaylanmış Kişi Statü Belgesine sahip yükümlülerden, götürü teminat sisteminden yararlanmak istemedikleri takdirde, doğrudan Gümrük İdaresinin iznine bağlı eşya için ithalat vergilerinin %10’u tutarında teminat alınmaktadır. 


Onaylanmış Kişi Statüsü nedir?
Gümrük Mevzuatında yer alan basitleştirilmiş usul uygulamalarından yararlanmak üzere Gümrük Yönetmeliğinin 136 ve 137 nci maddelerinde belirtilen genel ve özel koşulları sağlayan ve 31 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği’nin 5 inci maddesinde belirtilen belgelerle birlikte Gümrük Müsteşarlığına müracaat eden kişilere tanınan statüdür. Bunun için, güvenirlik kriterleri genel şartlar olarak belirlenmiş ve öngörülen dış ticaret performanslarına (gerçekleştirilen ihracat ve ithalat tutarları) bağlı olarak “Onaylanmış Kişi Statüsü” verilecek kişiler üç kategoriye ayrılmıştır. Buna göre, Onaylanmış Kişi Statü Belgesi verilecek kişiler, dış ticaret hacmi, istihdam düzeyi ve sermaye düzeylerine göre A sınıfı, B sınıfı ve C sınıfı olmak üzere üçe ayrılmaktadır. 


A Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi kişilerin yararlanabileceği uygulamalar nelerdir?
a) Kayıt yoluyla rejim beyanı, b) Basitleştirilmiş kontrol yöntemi, c) Eksik belge ve bilgiyle beyan d) Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Kararın genel hükümlerine bir istisna olarak; TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan ATR Dolaşım belgesi düzenleme, e) Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden eşyanın özelliğine bakılmaksızın yararlanma, f) Götürü teminat sistemi, g) Kısmi teminat sistemi. 


B Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi kişilerin yararlanabileceği uygulamalar nelerdir?
a) Basitleştirilmiş kontrol yöntemi, b) Eksik belge ve bilgiyle beyan c) Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Kararın genel hükümlerine bir istisna olarak; TOBB’ne tasdik ve gümrük idarelerine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan ATR Dolaşım belgesi düzenleme, d) Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden eşyanın özelliğine bakılmaksızın yararlanma, e) Götürü teminat sistemi, f) Kısmi teminat sistemi. 


C Sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi kişilerin yararlanabileceği uygulamalar nelerdir?
a) Eksik belge ve bilgiyle beyan b) Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden eşyanın özelliğine bakılmaksızın yararlanma, c) Kısmi teminat sistemi. 


Havayolu ile hızlı kargo taşımacılığında basitleştirilmiş usul kapsamında işlem yapma izninin kapsamı nedir?
Hava yolu ile hızlı kargo taşımacılığında basitleştirilmiş usul kapsamında işlem yapma izni verilmesine ve uygulamaya yönelik usul ve esaslar, 11.10.2002 tarihli 24903 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 20 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) ile belirlenmiştir. Söz konusu Tebliğ hükümleri gereğince, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesinin (4), (6/a), (8/d, e), (10) uncu bentlerinde belirtilen ticari mahiyet arz etmeyen gümrük vergisinden muaf eşya ve 12/a bendinde belirtilen eşyadan sadece körler ile diğer malul ve sakatların eğitimi, çalışması veya fiziksel ve ruhsal olarak sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel olarak imal edilmiş olup kendi kullanımları için ithal edilecek eşya ile doğrudan gümrük idaresinin yetkisindeki değeri aşmayan bedelsiz ihracata konu miktarı ticari teammüllere uygun numune ve/veya maddeler, reklam ve tanıtım eşyası ile hediyelerin gümrük işlemleri bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde yapılıp en kısa süre içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Yukarıda bahsi geçen ticari mahiyet arz etmeyen ve gümrük vergisinden muaf gelen ya da giden, alıcısı ve göndericisi birden fazla olan eşya ve küçük koliler için, BİLGE “DG” kodlu giriş beyannamesi formatında bir beyanname formu kullanılmak suretiyle, her bir eşyanın cins, nevi, niteliği, miktar ve kıymeti, alıcı/gönderici adı ve adresinin yer aldığı bir liste ve varsa faturaları eklenmek suretiyle beyanda bulunulması kabul edilmektedir. Ticari mahiyette olan ve gümrük vergisine tabi eşya için bu usulde beyan yapılamaz. Kendileri adına gelen veya gönderilecek yukarıda belirtilen eşyanın ithali ve ihracı konusundaki gümrük işlemlerinin hızlı kargo taşımacılığı yapan firmalarca yapılmasını isteyen gerçek ve tüzel kişiler, bu firmalara doğrudan temsile ilişkin noter tasdiki aranmadan vekaletname verebilir. Ticari mahiyette olan ve ithalat vergilerine tabi eşyanın gümrük işlemleri konusunda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliğinde yer alan doğrudan veya dolaylı temsile ilişkin genel hükümler uygulanır. 


Yaygın basitleştirilmiş usul türleri nelerdir?
11.07.2002 tarihli 24812 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 16 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği (Gümrük İşlemleri) ile, özelliği nedeniyle geçici depolama yerleri ve antrepoya alınmayarak, gümrüğün gözetimi altında sahibine teslim edilecek eşyaya uygulanacak gümrük işlemlerine ilişkin usul ve esaslar ile bir gümrük rejimine tabi tutulacak özellik arz eden bir kısım eşyanın eksik beyanla teslimine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Buna göre, yaygın basitleştirilmiş usul ikiye ayrılmaktadır: a) Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usul, b) Eksik beyanlı yaygın basitleştirilmiş usul. 


Tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden yararlandırılacak eşya nedir?
Türkiye Gümrük Bölgesine getirilerek bir gümrük rejimine tabi tutulmasına ilişkin bütün belgeleri tamam olan ve yükümlüsü tarafından yaygın basitleştirilmiş usulden yararlanma talebinde bulunulan; a) Dökme eşyanın, b) Getirildiği mahalde bulunan geçici depolama yeri veya antrepoya konulamayacak ağırlıkta ve hacimdeki dökme olmayan eşya veya konulması halinde boşaltılması ve teslimi sırasında gümrük idaresi, işletici ve yükümlü açısından külfet doğurabilecek ağırlıkta ve hacimde ya da kırılabilir, telef ve zayi olabilir nitelikte dökme olmayan eşya ile boşaltılması ve taşınması özel düzenekli araç ve taşıt gerektiren eşyanın, c) Getirildiği mahalde konulmasına ve korunmasına yönelik özel düzenek ve yapı bulunmayan petrol ürünleri ile yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı, yanmayı artırıcı, tehlikeli ve zararlı kimyasal maddeler ile gıda maddelerinin, Bu usulden yararlanmasına izin vermeye gümrük müdürlükleri yetkilidir. Onaylanmış Kişi Statü Belgesi olanlar tarafından eşyaları için yaygın basitleştirilmiş usul talep edilmesi halinde, bu talep eşyanın yukarıda belirtilen özellikleri taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın kabul edilir. 


Eksik beyanlı yaygın basitleştirilmiş usul için başvuru koşulu nedir?
a) Kamu Kuruluşları Tarafından Yapılacak Başvuru Kamu kuruluşları tarafından teslimi talep edilen ve bir gümrük rejimine tabi tutulması beyanına ilişkin belgeleri eksik olan eşya için yazılı olarak gümrük idarelerine başvurulur. Başvuru sırasında, 16 Seri No’lu Tebliğin 1 No’lu ekinde yer alan örneğe uygun garanti mektubu ve kamu kuruluşunun bütçesinde talebe konu eşyanın ithalat vergilerini karşılayacak miktarda ödenek olduğuna ilişkin belge aranır. b) Özel Kuruluşlar Tarafından Yapılacak Başvuru 16 Seri No’lu Tebliğin 11 inci maddesinde yer alan ve özellikleri gereği yükümlüsüne hemen teslimi gereken eşya için özel kuruluşlar tarafından yetkili gümrük idaresine yazılı başvurulur. 


Eksik beyanlı yaygın basitleştirilmiş usul kapsamında özel kuruluşlara teslim edilecek eşya nedir?
Özel kuruluşların yazılı talebi üzerine, hemen teslim edilebilecek eşya şunlardır; a) Türkiye Atom Enerji Kurumu’nun uygunluk yazısı bulunan radyoaktif maddeler, b) İnsan ve hayvan sağlığı ile ilgili her türlü aşılar, c) İnsan sağlığı için önem arz eden kalp kapakçığı, canlı doku ve böbrek hastaları için özel serumlar, kan ve kan plazması gibi belli fiziksel koşullarda korunması zorunlu olan ürünler, d) İlgili kuruluşlardan alınacak belgelerle kanıtlanması koşuluyla, insan sağlığı için gerekli ve acil ameliyatlarda kullanılması gereken, vücudun içindeki organlara takılan, vücutta kalan protez uzuvlar, organlar ve parçaları, e) Belirli bir ısıda korunması gereken tıbbi tahlillerde kullanılan hazır kitler, f) Yurt dışında periyodik olarak yayımlanan gazete ve dergiler ile bunların elektronik ortamda korunduğu materyaller, g) Tüp bebek merkezleri laboratuarlarında kullanılan tüp bebek solüsyonları, h) Canlı hayvan ve bunların üretilmesi için getirilen yumurtalar. ı) Uçak ve gemilerin tamiri için acilen ihtiyaç duyulan yedek parçalar ve gerekli aletler. 


Eksik beyanın tamamlanması için verilecek süre nedir?
Gümrük idareleri tarafından beyanname onaylandığında, eksik olan belgelerin tamamlanması için beyan sahibine tanınan süre, beyannamenin tescil edildiği tarihten itibaren bir ayı geçemez. İlgililer tarafından süresi içinde zorlayıcı ve geçerli nedenleri belgelemek suretiyle süre uzatımı talebinde bulunulması halinde, bu süre uzatılabilir. Verilecek ek süre üç ayı geçemez. 


Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlülere uygulanacak müeyyide nedir?
Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlülere aşağıdaki müeyyideler uygulanır; (1) Ek süreler dahil verilen süre içerisinde eksik belgeyi ibraz etmeyen yükümlüler hakkında, Gümrük Kanununun 241/1 inci maddesi tatbik olunur ve eksik belge tamamlanıncaya kadar yaygın basitleştirilmiş usulden yararlanmalarına izin verilmez. (2) Bir takvim yılı içinde 3 (üç) defa eksik bilgi ve/veya belgesini ek süreler dahil verilen süre içerisinde ibraz etmeyen yükümlülerin, 1 (bir) yıl süreyle yaygın basitleştirilmiş usulden yararlanmalarına izin verilmez. (3) Söz konusu yükümlülerin bu haktan diğer gümrük idareleri nezdinde de faydalanmasının önlenmesi, BİLGE Sistemine blokaj konulması ve takip kaydı için, durum her seferinde Gümrük Müsteşarlığı’na (Gümrükler Genel Müdürlüğü) bildirilir. 

Geçici ithalat

Eşyaya ilişkin geçici ithalat izni nereden alınır?
Geçici ithalat rejimine tabi tutulmak istenen eşya için gerekli izin, gümrük müdürlüklerinden alınır.


Geçici ithalat rejimi izin başvurusunda gerekli belgeler nelerdir?
Geçici ithalat rejimi kapsamında ithali talep edilen eşya için Gümrük Yönetmeliği’nin 55 no.lu ekinde yer alan Geçici İthalat Rejimi İzin Talep Formu ve aşağıda belirtilen belgelerden biri veya bir kaçı gerekmektedir: a) Proforma fatura aslı ve iki nüsha tercümesi, b) İhtiyaç duyulursa eşyanın teknik özelliklerini gösterir katalog ve/veya teknik dokümanlar, c) Eşyanın gönderilme amacı ve süresini, bedelli veya bedelsiz olup olmadığı ile sair hususları kapsayan gönderici firma ile alıcı firma arasında imzalanmış bir anlaşma varsa aslı ve tercümesi veya kiralamaya ilişkin gönderici firmanın yazısının aslı ve tercümesi. Geçici İthalat Rejimi İzin Talep Formu üzerindeki kutuların yetersiz olması halinde eşyaya ait bilgileri içeren üç nüsha liste forma eklenir.


10 yaşından eski olan eşya geçici ithal edilebilir mi?
Geçici ithalat rejimi kapsamında yurda getirilmek istenilen eşya için herhangi bir yaş kısıtlaması bulunmamaktadır. 26.06.2002 tarih ve 24797 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile 2000/69 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde kısmı muafiyetten faydalanamayacak eşya listesinden, değişiklik öncesinde anılan listede yer alan “geçici ithal rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihinde 10 yaşından eski olan eşya” çıkarılmıştır.


Geçici ithalat rejiminden yararlandırılmayacak eşya nedir?
Tam muafiyet suretiyle geçici ithal edilemediği gibi, kısmi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejiminden de faydalanamayacak, dolayısıyla bu rejim kapsamında değerlendirilemeyecek eşya aşağıda sıralanmaktadır: 1-Türkiye'ye ithali yasak olan eşya. 2-Tüketilebilen ürünler (sarf malzemeleri). 3-Türkiye Gümrük Bölgesi’nde kalış süresine bağlı olarak kullanım süresinin uzunluğu nedeniyle ülke ekonomisine zarar verecek eşya. 4-Gerçek ve tüzel kişilerce bir gelir temin etmek amacıyla umuma mahsus yerlerde kullanılmak veya kullandırılmak üzere getirilen eşya. 5-Ayniyet tespitinin yapılması mümkün olmayan eşya. 6-Komple tesis (Kamu kurumları tarafından getirilecekler hariç). 7-Büro eşyası (Bilgisayar, fotokopi cihazı, çok amaçlı telli telefon, faks cihazı gibi alet ve cihazlar). 8-Kara taşıtları (Özel amaçlı olanlar hariç). 9-Yedek parça. 10-Ülke sanayi ve ekonomisine bir katkı sağlamayacak kişisel kullanım amacıyla getirilecek ev eşyası ve diğer eşya. 11-Her türlü tekstil ve konfeksiyon ürünleri. 12-Deniz taşıtları (Araştırma amacıyla getirilenler hariç).


Daha önce geçici ithal edilmiş olan eşyanın serbest dolaşıma girişinde Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan izin alınması gerekir mi?
Geçici ithalat rejimine tabi tutulan eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmasına ilişkin başvurular, eşyanın yeni ve kullanılmamış olması veya eski ya da kullanılmış olmakla birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından yayımlanan “Eski, Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Olarak İthal Edilebilecek Maddelere İlişkin Tebliğ (2004/ 9)” kapsamında yer alması halinde doğrudan ilgili gümrük idaresine yapılır. Bunun dışında geçici ithale konu kullanılmış eşyanın kati ithal başvurularının ise eşyanın yurtta kalma süresi içinde Dış Ticaret Müsteşarlığı’na yapılması gerekmektedir.


Geçici ithal edilen eşyanın yurtta kalma süresi ne kadardır ve bu süre uzatılabilir mi?
Geçici ithaline izin verilen eşyanın yurtta kalabileceği süre, rejimi kullanım iznini veren gümrük idaresince belirlenmektedir. Eşyanın geçici ithalat rejimi kapsamında kalacağı süre eşyanın türüne göre değişmektedir. 2000/69 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithaline izin verilen bazı eşyanın bu rejim kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi’nde kalabileceği süre söz konusu Karar’da belirlenmiş olmakla birlikte, bir kısım eşyanın bu bölgede kalabileceği süre belirlenmemiştir. Buna göre, söz konusu Karar’da bir kısım eşya için özel olarak belirlenen süreler saklı kalmak kaydıyla, süre belirlenirken, eşyanın kullanım amacı, niteliği ve beyan sahibinin talebi göz önünde bulundurulur. Ancak, gümrük idaresi beyan sahibinin talebinden farklı olarak eşya için daha kısa bir süre saptayabilir. Anılan Karar uyarınca süre belirlenmemiş tam muafiyet eşyası ve kısmi muafiyet eşyası için verilecek yurtta kalma süresi hiçbir surette 24 ayı aşamaz. Gümrük idaresi tarafından verilen süre sonunda, geçici ithal eşyasının kullanımına halen ihtiyaç duyulması ve bu süre içinde bir dilekçe ile başvurulması halinde, ilgili gümrük idaresince ek süre verilebilir. Ancak ek sürelerle birlikte, 24 aylık süreyi aşan süre uzatımı ancak geçici ithalat konusu eşyanın mülkiyetinin devredilmemesi veya 24 aydan uzun süreli yatırımlarda kullanılması durumlarında yapılabilir.


Yabancı ülke vatandaşlarının geçici bir süre için Türkiye’ye gelmeleri halinde getirecekleri kullanılmış ev eşyasına ilişkin işlemler nelerdir?
Türkiye’ye geçici ve belirli bir süre çalışmak ve tetkikte bulunmak için gelen yabancıların getirdikleri kullanılmış ev eşyası ile ilgili olarak, ilgilinin çalışma ve ikamet iznine ilişkin belgeler gümrük müdürlüğüne sunulmak koşuluyla ikamet ve çalışma süresine bağlı olarak, Ülkemizin yurt dışındaki tanıtımından etkilenerek, Türk vatandaşlığına geçmeden ikamet izni alarak ülkemizde yerleşmek isteyen pek çok yabancı ülke vatandaşlarının yazlık olarak kullanılmak üzere Türkiye’de satın aldıkları (satış vaadi ile kooperatiflerden satın alınan, ancak kooperatiflerde kat irtifakının geç yapılması nedeniyle tapunun ibraz edilemediği konutlarda tapu senedinin kooperatifin bitiminde ibraz edilmek kaydıyla) veya kiraladıkları konutlarda kullanılmak üzere getirdikleri kullanılmış ev eşyası ile ilgili olarak, ilgilinin Türkiye’de konut sahibi olduğunu veya kiraladığını belgelendirmesi koşuluyla ikamet süresine bağlı olarak, Gümrük vergilerinin tümünü teminata bağlamak suretiyle geçici ithaline izin verilir. Söz konusu eşyanın yurtta kalacağı sürenin 24 ayı aşmaması gerekmektedir ancak kullanımına ihtiyaç duyulması halinde yasal yurtta kalma süresi içerisinde ilgili gümrük müdürlüğüne yapılacak süre uzatım talebiyle birlikte ikamet izninde belirtilen süre kadar süre uzatımı yapılması mümkündür.


Geçici ithalat rejimi ile ilgili bilgiye nereden ulaşabilirim?
• 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 128 ila 134 üncü maddeleri • Gümrük Yönetmeliği’nin 415 ila 470 inci maddeleri • 05.02.2000 tarih ve 23955 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2000/69 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı • 20.02.2000 tarih ve 23970 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2 Seri Nolu ATA Karnesi Tebliği Yukarıda belirtilen mevzuata Müsteşarlığımız web sayfasının mevzuat bölümünden ulaşılabilir.

Risk analizleri

Gümrükte risk analizleri nedir? Niçin yapılır?
Gümrük mevzuatının doğru bir şekilde uygulanmasını engelleyen, ülkenin mali çıkarlarını tehlikeye düşüren ya da diğer şekillerde bir tehdit oluşturan olayların ortaya çıkma ihtimali dikkate alınarak, risklerin sistematik olarak tanımlanması ve en aza indirilmesi için gerekli olan önlemlerin uygulanması amacıyla Müsteşarlıkça ulusal ve uluslararası kaynak ve stratejilere dayanılarak veri ve bilgiler toplanmakta, toplanan bu veri ve bilgilerin risk analizi ve değerlendirilmesi yapılmakta, buna göre alınacak önlemler belirlenmekte ve uygulanması sağlanmakta, ayrıca bu sürecin işleyiş ve sonuçları düzenli olarak izlemekte ve gözden geçirilmektedir. Bu çerçevede, Müsteşarlık Risk Yönetimi ve Stratejik Değerlendirme Birimince bilgisayarlı veri işleme teknikleri kullanılarak yapılan risk analizi ve değerlendirilmesi sonucunda, risk kriterleri ile öncelikli gümrük kontrol alanları veya işlemleri belirlenmektedir. Bu süreç sonucunda, riskli görülen işlemler bilgisayar sistemi üzerinden yönlendirilmektedir. Gümrük kontrolleri de bu doğrultuda gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, “rastgele” olarak da gümrük kontrolleri yapılmaktadır. Böylece gerçekleştirilen gümrük kontrollerinde etkinlik ve seçicilik sağlanmaktadır.


Muayene hatları neye gore belirlenir?
BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) sisteminde tanımlı seçim kriterleri beyannamenin muayene hattını belirlemektedir. Söz konusu seçim kriterleri sürekli olarak güncellenmek suretiyle gümrük kontrollerinde seçicilik sağlanmaktadır.

Hariçte işleme

Hariçte İşleme Rejimi nedir? Bu Rejim çerçevesinde sağlanan kolaylıklar nelerdir?
Hariçte İşleme Rejimi: Serbest dolaşımdaki eşyanın işlenmek, tamir edilmek veya yenilenmek üzere geçici olarak ihraç edilmesi ve işlem görmüş ürünün tam veya kısmi muafiyetten yararlanarak serbest dolaşıma girmesinin sağlanması ile ithal edilen işlem görmüş ürünlerin aynısını veya benzerini üreten Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarının olumsuz etkilenmemesi kaydıyla ihraç eşyasının satışının teşviki amacıyla düzenlenmiş bir Rejimdir. Buna göre, a)Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ve ambalaj malzemelerinin daha ileri safhada işlem görmek üzere Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya Serbest Bölgelere gönderilmesi için Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan, b)Maden cevheri ve konsantrelerinin izabe edilmesi ve işlenmesi amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya Serbest Bölgelere gönderilmesi için Maden İhracatçı Birliklerinin bağlı olduğu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nden, c)Tamirat amaçlı garanti hükümleri uyarınca veya bir imalat hatası nedeniyle, Türkiye Gümrük Bölgesi veya Serbest Bölgelere gönderilen eşya için Müsteşarlığımızdan, İzin alınması gerekmektedir.


4458 sayılı Gümrük Kanununa göre Standart Değişim işleminden yararlanmam mümkün müdür? Bu konu ile ilgili olarak hangi merciden izin almak zorundayım?
Standart değişim sistemi kapsamında, ülkemizde tamiri mümkün olmayan bazı yedek parçaların Amerika bazen de Avrupa’daki merkezlere gönderilerek tamir ettirilmesi, yenilerine göre çok daha az maliyetle ekonomik ömürlerinin uzatılması mümkün bulunduğundan, ayrıca tamir amacıyla yurt dışına gönderilen parçaların tamiratının uzun süre alması veya iş yoğunluğu nedeniyle bu süre içerisinde de firmaların veya kuruluşların iş gücü kaybını önlemek amacıyla; Standart değişim sistemine dayalı Hariçte İşleme Rejimi kapsamında tarım politikasına veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen ve özel düzenlemelere tabi eşya dışında, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına işleme faaliyetlerinde bulunulmak üzere gönderilen eşyanın yerine bu faaliyetler tamamlanarak gümrük bölgesine geri getirilinceye kadar geçen sürede kullanılmak üzere, aynı tarife pozisyonunda, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip eşyanın ithali mümkün bulunmaktadır. Bu rejim çerçevesinde işlemleri yapmaya ilgili Gümrük İdareleri yetkili bulunmaktadır.


Tamir amacıyla yurtdışına gönderdiğim makinemin geri ithalinde vergi ödemem söz konusu mudur ?
Tamir amacıyla yurtdışına gönderilen ve süresi içerisinde geri gelen eşyanın gümrük işlemleri serbest dolaşıma giriş rejimli hükümlerine göre yapılır. Eşyanın muayenesinde çıkış beyannamesindeki ayniyet tespitine ilişkin kayıtlar dikkate alınır. Tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya, tamiratın garanti nedeniyle sözleşmeye bağlı olarak veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle, bedelsiz yapıldığının kanıtlanması halinde, serbest dolaşıma ithalat vergilerinden tam muaf olarak girer. Ancak, söz konusu eşyanın serbest dolaşıma ilk giriş sırasında kusurlu olduğunun belirlenmesi durumunda ithalat vergilerinden indirim yapılması veya muafiyet uygulanması söz konusu değildir. Tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hallerde ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte, bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına istinaden belirlenir. Ancak izin hak sahibinin tamir masrafları dışında başka bir ödeme yapmamış olması ve bu ödemenin izin hak sahibi ile faaliyet yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekmektedir. Bu hususlardaki daha ayrıntılı bilgi için, Müsteşarlığımız WEB sayfasında bulunan (www.gumrukler.gov.tr.) 2 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği’nden (Hariçte İşleme-Geçici Çıkış-Geri Gelen Eşya) yararlanılabilinir.


Yurt dışına geçici görevli gittiğimde beraberimde götürdüğüm aracımla ne kadar süre ile kalabilirim? Süresi içerisinde getiremediğim takdirde ne tür işlemlere maruz kalabilirim?
4458 sayılı Gümrük Kanununun 168 inci maddesine göre aracınız yurt dışında kalma süresi 3 yıl olup, bu sürenin kaza, hastalık, yurt dışında meydana gelebilecek adli takibatlar veya görev sürenizin uzaması ve benzeri mücbir nedenlerle uzatılması mümkün bulunmaktadır. Bu hususlardaki daha ayrıntılı bilgi için, Müsteşarlığımız WEB sayfasında bulunan (www.gumrukler.gov.tr.) 2 Seri No’lu Gümrük Genel Tebliği’nden (Hariçte İşleme-Geçici Çıkış-Geri Gelen Eşya) yararlanılabilinir.


Mahrecine İade nedir? Kusurlu, sözleşme hükümlerine aykırı olarak gelen eşya ile ilgili ne yapabilirim?
Mahrecine iade, eşyanın yükümlüsünce geldiği yere geri gönderilmesidir. Ancak, öncelikle Türkiye Gümrük Bölgesine getirilip gümrüğe sunulan eşyanın, bir gümrük rejimine tabi tutulması, bir serbest bölgeye girmesi, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracı, imhası veya gümrüğe terk edilmesine ilişkin işlemlerin deniz yolu ile gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren kırık beş gün, diğer yolla gelen eşya için yine özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün içerisinde tamamlanması gerekir. Bu kapsamdaki eşyanın kusurlu çıkması, evsafına uygun çıkmaması gibi durumunda, eşyanın yükümlüsünce geri gönderilmesinin talep edilmesi halinde; Eşyanın gümrüğe sunulmuş ve henüz rejim beyanında bulunulmamış olması durumunda, özet beyana uygun olduğunun anlaşılması koşuluyla, eşyanın mülkiyetinin devrini kanıtlayan belge ibraz eden ithalatçı, ihracatçı yada taşıyıcı adına gümrük müdürlüğünce tescil edilecek transit beyannamesi veya TIR karnesi kapsamında gerekli işlemler tamamlanmak suretiyle geri gönderilmesi, Eşyanın Antrepolarda bulunması durumunda, eşyanın muayenesi yapılarak beyana uygun olduğunun anlaşılması koşuluyla gümrük müdürlüğünce tescil edilecek Transit Beyannamesi veya TIR Karnesi kapsamında gerekli işlemler tamamlanmak suretiyle Gümrük Kanununun 70 inci maddesinin 2 nci bendi uyarınca 30 günlük süre içerisinde geri gönderilmesi, Eşyanın gümrük beyannamesi tescil edilmiş, ancak serbest dolaşıma girmemiş olması durumunda, beyan sahibinin talebi üzerine ve eşyanın yanlışlıkla beyanname konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya beyan edildiği rejime tabi tutulmasının özel nedenlerle artık mümkün olmadığına ilişkin kanıtlayıcı belgeleri ibraz etmesi halinde, giriş beyannamesi iptal edilerek transit beyannamesi düzenlenmek suretiyle, eşyanın beyana uygun olduğunun anlaşılması koşuluyla, eşya beyannamenin tescil edildiği gümrükten geri gönderilmesi, Serbest dolaşıma girmiş eşya ile serbest dolaşıma giriş işlemleri yapılmasına karşın geçici depolama yerinden veya antrepodan çekilmemiş eşya olması durumunda, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 213 üncü maddesi hükümleri dikkate alınarak, vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması ile eşyanın geri gönderilmesinin talep edilmiş olması halinde, kullanılmamış olduğunun (Bir sefer kullanılması ile tüketilen eşya hariç olmak üzere) Ticaret ve Sanayi Odası veya Sanayi Odasından alınacak rapor ile tevsik edilmesi üzerine, eşyanın girişinin yapıldığı gümrük müdürlüğünden istenilen serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile çıkış beyannamesi ilişkilendirilmek, fiziki muayenesi yapılmak ve çıkış beyannamesinin 44 no’lu sütununa “.../.../......... gün ve ............. sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ithali gerçekleştirilen eşyanın geri gönderilmesi” şerhi verilerek geri gönderilmesi mümkün olmakla birlikte, ancak yükümlüsünce vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması talebinde bulunulmaksızın geri gönderilmek istenilmesi halinde ise, sözkonusu rapor aranılmaksızın ve giriş gümrük müdürlüğünden teyit nüshası istenilmeksizin eşyanın geri gönderilmesi sağlanarak, giriş gümrük müdürlüğüne bilgi verilmesi, mümkündür.

Menşe

Menşe nedir?Neden önemlidir?
Menşe bir eşyanın ekonomik milliyetidir.Örneğin; Türkiye’de hasat edilen bitkisel ürünler, Türkiye’de doğmuş ve yetiştirilmiş canlı hayvanlar vs. Menşe kavramı önemlidir çünkü eşyanın ithalatı sırasında gümrük vergilerinin hesaplanması, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması(gözetim ve korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları, anti-damping vergisi vs.) menşe ülkeye göre belirlenmektedir.Ayrıca, dış ticarete ilişkin istatistik tutulması bakımından da menşe önem arzetmektedir.


Menşe Şahadetnamesi ve EUR.1 Belgesi ne işe yarar?
Menşe Şahadetnamesi, eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü kanıtlamaya yarayan bir belgedir. EUR.1 Dolaşım Sertifikası, sertifikası muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, ihracatçı tarafından doldurultuktan sonra Ticaret/Sanayi Odaları tarafından gerekli kontroller yapılarak tespit edilen ve gümrük idaresince vize edilmesini müteakip geçerli olan menşe ispat belgesi olup aramızda tercihli ticaret anlaşması olan ülkelerle yapılan ticarette indirimli tarifeden yararlanmayı sağlar.


A.TR Belgesi ile EUR.1 Belgesi arasında ne fark vardır?
A.TR Dolaşım Belgesi 2002/4616 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına göre Türkiye veya Topluluk’ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Türkiye-Avrupa Topluluğu gümrük birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen bir belgedir. A.TR Dolaşım Belgesi eşyanın serbest dolaşım durumunda olduğunu gösteren bir belge olup eşyanın menşeini göstermez.EUR.1 Dolaşım Belgesi ise eşyanın menşeini kanıtlamaya yarayan bir belgedir.


Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi mecburi midir?
Gümrük Kanunu’nun 21 ve buna bağlı Gümrük Yönetmeliğinin 29 uncu maddesi hükümlerine göre menşe şahadetnamesi ibrazı ihtiyaridir. Ancak, uluslararası ve ikili anlaşma hükümlerine göre, menşe şahadetnamesine dayanılarak indirimli tarifeden yararlanılmak istenilmesi halinde, eşyanın anlaşmaya taraf ülke menşeli olduğunu veya o ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla öyle sayılması gerektiğini bildirir menşe şahadetnamesi ibrazı zorunludur.


Tedarikçi beyanı ne demektir?
Tedarikçi beyanı, Türkiye ile AB arasında serbest dolaşımda bulunan ve PAMK’a dahil ülkelerden biri menşeli eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan belgedir. Tedarikçi beyanına ilişkin hükümler 18 Eylül 1999 tarih ve 23820 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Serbest Dolaşımda Bulunan Eşyanın Tercihli Menşe Statüsünün Kanıtlanmasına Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir.


Menşe Şahadetnamesi tedarikçi beyanı yerine geçer mi?
Hayır.Çünkü menşe şahadetnamesi eşyanın tercihli olmayan menşeini kanıtlamaya yarayan bir belgedir. Tedarikçi beyanı ise eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan bir belgedir.


Fatura beyanı nedir?
Fatura beyanı da EUR.1 Dolaşım Sertifikası gibi eşyanın tercihli menşeini gösteren bir belge olup fatura muhteviyatı eşyanın anlaşma kurallarına göre menşeli olduğunun ihracatçı tarafından fatura, teslimat notu veeya başka bir ticari belge üzerinede yazılı olarak beyanıdır.Kıymeti 6000 EURO’nun altında olan eşya için tüm ihracatçılar tarafından, 6000 EURO’nun üzerinde olan eşya için ise sadece onaylanmış ihracatçılar tarafından düzenlenebilir. Ancak, bu konuda Türkiye’de henüz hiç kimeseye onaylanmış ihracatçı statüsü verilmemiştir.


Form A Belgesi ile Menşe Şahadetnamesi arasında fark var mıdır?
Evet. Form A Belgesi Genelleştirimiş Tercihler Sistemi(GTS) çerçevesinde tercihli rejimden faydalanması talep edilen eşyanın GTS ülkesi menşeli olduğunun ispatı için kullanılan bir belgedir. Yani eşyanın tercihli menşe statüsünü gösterir.Ancak menşe şahadetnamesi ise eşyanın tercihli olmayan menşe statüsünü gösteren bir belge olup herhangi bir şekilde indimli tarifeden faylanmayı sağlamaz.


GTS kapsamında uluslararası prosedürün tamamlanması ne demektir?
GTS kapsamında tercihli ticaretten faydalanmak amacıyla düzenlenen Form A belgelerinin kabul edilebilmesi için GTS’den faydalanan ülkelerin Türkiye’ye, kendi ülkelerinde Form A Menşe Belgelerini düzenleme yetkisine sahip resmi idarelerin isim ve adreslerini, bu idarelerce kullanılan mühürlerin örnek baskılarını ve Form A Menşe Belgelerinin kontrolünden sorumlu ilgili resmi idarelerin isim ve adreslerini bildirmiş olmaları ve söz konusu ürünlerin menşeine ilişkin bilginin doğruluğunun veya belgenin geçerliliğinin kontrolü için Türkiye gümrük idarelerine gerekli yardımı sağlamayı taahhüt etmeleri gerekmektedir. Tüm bu prosedürler tamamlanmadan belgenin kabulü ve tercihli rejim uygulanması mümkün değildir.


Sonradan Kontrol nedir?
Eşyaların menşe statülerini kanıtlayan EUR.1, fatura beyanı, Form A ve Menşe Şahadetnameleri gibi belgelerin doğruluğundan şüphe eden ithalatçı ülke gümrük idareleri ilgili anlaşma hükümlerine göre bu belgelerin doğruluğunu ve kurallara uygunluğunu teyit ettirmek amacıyla ihracatçı ülke gümrük idaresine gönderebilmektedirler. Bu işleme sonradan kontrol denmektedir.


AKÇT kapsamı eşya için hangi menşe belgesi düzenlenir?
AKÇT ürünleri Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamı dışındadır ve bunların ticareti menşe esasına dayanmaktadır. Bu nedenle, AKÇT ürünlerinin menşe statüsünü kanıtlamak amacıyla EUR.1 Dolaşım Belgesi ya da fatura beyanı kullanılmaktadır.


PAMK nedir?Hangi ülkeler dahildir?
AB, EFTA, Romanya, Bulgaristan ve Türkiye’nin dahil olduğu bir çapraz kümülasyon sistemidir. PAMK sistemine dahil tüm ülkelerin arasında serbest ticaret anlaşması vardır ve bu anlaşmaların hepsinde aynı menşe kuralları uygulanmaktadır.


PAMK dışında olup STA imzaladığımız ülkeler hangileridir?
İsrail, Makedonya, Bosna-Hersek, Hırvatistan.Ayrıca, Fas, Filistin, Suriye ve Tunus ile de STA imzalanmıştır ancak bunlar henüz yürürlüğe girmemiştir.

Sınır ticareti

Sınır ticaret merkezi (STM) nedir?
Sınır ticaret merkezi (STM), ülkemizin yaşam standartlarının düşük ve işsizliğin ciddi boyutlarda olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu coğrafi bölgelerinde, ekonomik, sınai ve ticari faaliyetlere ivme kazandırılması, bölgedeki esnaf ve tacirler için komşu ülkelere ticaret merkezleri vasıtasıyla ticaret yapılarak ihracatın arttırılması ve vergi kolaylıkları sağlanarak il ihtiyaçları dahiline ithalat yapılması imkanı veren münhasır bir ticaret modelidir.


STM Kurulmasına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı ne zaman yürürlüğe girmiştir?
“Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Karar”, 10.04.2003 tarih ve 25075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, 2003/5408 Karar sayısı ile yürürlüğe girmiştir. 13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/6401 Karar sayılı “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararda Değişiklik yapılması Hakkında Karar” ile de bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır.


2003/5408 sayılı STM Kararında yer alan maddelere ilişkin ayrıntılı düzenlemeler nasıl gerçekleştirilmiştir?
2003/5408 Sayılı Kararda yer alan maddelere ilişkin ayrıntılı düzenlemeler, 13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, “Sınır Ticaret Merkezlerinden Yapılacak İhracat ve İthalata İlişkin Yönetmelik” ve “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararın Uygulanmasına Dair Yönetmelik” ile gerçekleştirilmiştir.


Hangi illerde STM kurulması öngörülmektedir?
STM kurulması öngörülen illerimiz, 2003/5408 sayılı Kararın 2. maddesi ile belirlenmiştir. Buna göre; Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı, Van, Hakkari, Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Kilis, Gaziantep ve Hatay illerimiz, bu kapsamda yer almaktadır.


Mücavir il nedir?
Mücavir il, 2003/5408 sayılı Karar’ın 2. maddesinde yer alan, STM kurulması öngörülen illere komşu olan Erzurum, Muş, Bitlis, Siirt, Batman, Diyarbakır ve Adıyaman illerini kapsayan ve bu komşu illerin de STM’ lerden yapılacak ticaretten belli şartlar dahilinde yararlanmasını öngören uygulamadır.


Uygunluk belgesi nedir ve nasıl alınır?
Uygunluk Belgesi, STM’lere komşu ülkeden getirilerek ithal edilen ve ilgili iller dahilinde dağıtımı yapılan eşyayı satın almak üzere esnaf ile gerçek ve tüzel kişi tacirler (vakıflar, dernekler ve belediyeler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortak oldukları firmalar hariç) adına düzenlenen belgedir. Esnaf yada tacirler, Uygunluk Belgesi almak üzere ilgili ilin Ticaret veya Ticaret ve Sanayi Odasına başvurur. Söz konusu odalar talepleri Değerlendirme Komisyonuna iletir. Değerlendirme Komisyonu, başvuru tarihinden itibaren 5 işgünü içerisinde müracaatları inceleyerek sonuçlandırır. Müracaatları uygun görülen ve başvuru tarihi itibariyle ilgili ilde asgari üç yıldır faaliyet gösteren esnaf ve tacirlere her bir ürün için bir Uygunluk Belgesi verilir. Uygunluk Belgesi dağıtımında, işletme büyüklüğü, bir önceki yılın cirosu, esnaf ve tacirin faaliyet alanı, kotalarda belirtilen ithalatın yapılabileceği dönemler ile kotaların hedeflenen sosyal faydayı sağlaması gibi kriterleri göz önünde bulundurulur.


Uygunluk belgesinin geçerlilik süresi ne kadardır?
Uygunluk belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren 45 gün olup bu süre uzatılamaz.


STM’ lerden yapılacak ithalat ve ihracat için gümrük beyannamesi düzenlenmesine gerek var mıdır?
STM üzerinden yapılacak ithalat ve ihracat işlemlerinde, 31.5.2002 ve 24771 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin eki Gümrük Beyannamesi Kullanma Talimatında belirtildiği şekilde Gümrük Beyannamesi düzenlenir. Ayrıca ithalat ve ihracatta, insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından ilgili mevzuata uygunluğu aranan, standart ve kalite kontrolü uygulanan maddelerin Sınır Ticaret Merkezlerinde ticarete konu edilmesinde ilgili mevzuatta öngörülen işaret ve belgeler de gümrüklerce aranır.


STM mağazası nasıl açılır? STM mağazası işletme izni nedir ve nasıl alınır?
Bir STM mağazası açmak için öncelikle STM mağazası işletme izninin alınması gerekmektedir. STM mağazası işletme izni, STM işleticisinin teklifi üzerine ilgili esnaflar ile gerçek ve tüzel kişi tacirlere (vakıflar, dernekler ve belediyeler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortak oldukları firmalar hariç) verilen bir nevi ruhsattır. Bu kişilerin; a) Tüzel kişi tacir ise, STM kurulması için onay verilen ilde asgari üç yıldır faaliyette bulunuyor olması, b) Esnaf veya gerçek kişi tacir ise, STM kurulması için onay verilen ilde en az üç yıldır basit veya gerçek usulde vergi mükellefi olarak faaliyette bulunması gerekmektedir. STM mağazası işletme izni başvurusu ile ilgili ayrıntılı bilgiler, 13 Aralık 2003 tarihli, 25315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, “Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Kararın Uygulanmasına Dair Yönetmelik” te yer almaktadır.


STM’lerde yapılan ithalatlarda herhangi bir vergi avantajı var mıdır?
STM’lerdeki ticaretin özel bir amaca yönelik olması nedeniyle, normal ticarete göre teşvik edilmesi ve bazı üstünlükler sağlanması söz konusudur. Bu üstünlüklerden bir tanesi de vergi avantajları oluşturmaktadır. Buna göre; sanayi ürünleri ithalatında, normal ithalatlarda alınması gereken vergi fonlar alınmazken sadece KDV ve ÖTV’nin tamamı, tarım ürünlerinde ise, söz konusu ürünlerin ithalatında alınması gereken vergi ve fonların % 60’ı ile KDV’nin tamamı tahsil edilir.


STM istenildiği zaman herhangi bir ülkeyle kurulabilir mi?
STM’ nin amacına uygun işleyebilmesi için karşılıklılık prensibi gözetilerek faaliyette bulunması gerekmektedir. Buna göre, STM kurulması öngörülen ilimize komşu ülkeyle görüşülmekte, sistem anlatılmakta, karşılıklı olarak hangi eşyanın bu kapsamda ticaretine izin verileceği müzakere edilmekte ve son aşamada eğer karşı tarafla her noktada anlaşılırsa STM kurulmasına karar verilmektedir. Bu sürecin, en önemli tarafı, karşı ülkenin de bizim onlara sağladığımız vergi avantajlarını bize sağlamasıdır. Aksi halde tek taraflı olarak sistemin işlemesi mümkün değildir. Bununla birlikte, STM’lerin her komşu ülkeyle değil, sadece 2003/5408 sayılı Sınır Ticaret Merkezleri Kurulmasına İlişkin Karar’ın 2.maddesinde tek tek sayılan illerimize komşu ülkelerle kurulması öngörülmüştür.

Çevre

Atık yağ ithalatı yapmak istiyoruz, konu ile ilgili mevzuat nedir?
21.01.2004 tarih ve 25353 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”, bu yönetmelik Ek-1’inde verilen I, II ve III üncü kategorideki atık yağların ithalatı, ihracatı ve transit geçişini düzenlemektedir. Yönetmelik hükmü uyarınca, yönetmelik kapsamına giren atık yağların uluslararası ticareti, ithalatı, ihracatı ve transit geçişinde “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” hükümleri uygulanır. Ayrıca, motor yağı ithal etmek isteyenlerin “Kota Uygulaması Müracaat Formu”nu doldurarak kota uygulaması izni için Çevre ve Orman Bakanlığı’na müracaat etmeleri gerekmektedir.


Yurt dışında yaşıyorum ve buradan Türkiye’ye hurda alüminyum, bakır ve benzeri metal getirmek istiyorum. Konu ile ilgili işlemler nasıldır?
Hurda metal ithalatı, “Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Yakıt ve Atıklara İlişkin Tebliğ” (Dış Ticarette Standardizasyon: 2004/3) hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir. Bu Tebliğ hükmü uyarınca, hurda metal ithalatında gümrük idaresince Çevre ve Orman Bakanlığı’nca düzenlenen Kontrol Belgesi aranmaktadır.


BASEL Sözleşmesi’nin kapsamı nedir ve bu konudaki mevzuat çerçevesinde yapılması gerekli işlemler nelerdir?
BASEL Sözleşmesi, tehlikeli atıkların sınırlarötesi taşınımı ve bertarafının kontrolü hakkındadır. Sözleşme uyarınca, tehlikeli atıkların ve diğer atıkların öngörülen sınırlarötesi taşınımına ait bilgilerin ilgili devletlere bildirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, ihracatçı devlet, tehlikeli atıkların veya diğer atıkların öngörülen sınırlarötesi taşınımını ilgili devletin yetkili makamına yazılı olarak bildiriecektir. İthalatçı devlet de, söz konusu taşınıma şartlı veya şartsız olarak rıza gösterdiğini, izin vermeyi reddettiğini veya ek bilgi istediğini belirten yazılı cevabını bildirimde bulunan tarafa gönderecektir. Tehlikeli atıkların veya diğer atıkların transitine ilişkin olarak ise; Sözleşme’ye taraf olan transit devletlerin her biri, bildirimi almış olduğunu derhal bildirimde bulunan tarafa teyid edecek ve daha sonra, söz konusu taşınıma şartlı veya şartsız olarak rıza gösterdiğini, izin vermeyi reddettiğini veya ek bilgi istediğini belirten yazılı cevabını 60 gün içinde bildirimde bulunan tarafa gönderebilecektir. Bu Sözleşmeye dayanılarak, 27.08.1995 tarih ve 22387 sayılı Resmi Gazete’de Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği yayımlanmıştır. Söz konusu yönetmelik kapsamındaki atıkların ithalatı, ihracatı ve transit geçişi yönetmelik hükümleri uyarınca gerçekleştirilmektedir ve Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan izin alınması gerekmektedir.


Çevrenin korunması yönünden uygun yakıt ve atık ithalatı ile ilgili işlemler nelerdir?
Çevrenin korunması yönünden uygun yakıt ve atık ithalatı ile ilgili işlemler “Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Yakıt ve Atıklara İlişkin Tebliğ” (Dış Ticarette Standardizasyon: 2004/3) hükümlerine göre gerçekleştirilmektedir.


CITES Sözleşmesi kapsamındaki bitki veya hayvanların ithalatı veya ihracatı ile ilgili işlemler nelerdir?
Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamındaki bir örneğin (canlı veya ölü hayvan veya bitki türü ve bunların kolayca tanınabilir herhangi bir parçası ya da türevi) ithalatı veya ihracatı 27.12.2001 tarih ve 24623 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmenin Uygulanmasına Dair Yönetmelik” ve bu Yönetmelik hükmü uyarınca yayımlanan Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin İhracatına İlişkin Tebliğ (İhracat: 2003/1) (21.02.2003 tarih ve 25027 sayılı Resmi Gazete) ile Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin İthaline İlişkin Tebliğ (İthalat: 2003/19) (21.02.2003 tarih ve 25027 sayılı Resmi Gazete) hükümleri uyarınca gerçekleştirilmektedir. Söz konusu yönetmelik ve tebliğler hükmü uyarınca, CITES Sözleşmesi kapsamındaki örneğin ithalatı, ihracatı veya transit geçişinde CITES Belgesi aranmaktadır.

Fikri ve mülkiyet hakları

Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin sınır önlemleri nelerdir?
Gümrük Kanununun 57 nci maddesi çerçevesinde marka, coğrafi işaret, endüstriyel tasarım hakları ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamına giren haklarla ilgili olarak, hak sahibinin yetkilerine tecavüz eder mahiyetteki eşyanın gümrük işlemleri; hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine veya söz konusu eşyanın sahte markalı ya da telif hakkına tabi taklit mal tarifine uyduğuna ilişkin açık deliller olması halinde, re’sen gümrük idareleri tarafından durdurulur. Durdurma kararı ithalatçıya veya hak sahibine veya temsilcisine bildirilir.


Fikri Mülkiyet Haklarının Korunmasına ilişkin başvurular nasıl yapılmaktadır?
Bu kapsamdaki başvurular Gümrük Yönetmeliğinin 19 no.lu ekinde yer alan form ile Gümrük Müdürlüklerine yapılmaktadır. Başvuruların geçerlilik süresi 30 gündür. Muhtemel bir hak tecavüzünün önlenmesi amacıyla gümrük idarelerinin müteyakkız olmasını talep eden ve bir süre ile sınırlı olmayan genel mahiyetteki başvuru dilekçeleri değerlendirmeye alınmamaktadır.


Hangi eşyaya fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin sınır önlemleri uygulanmaz?
Yolcu beraberinde getirilen zati ve hediyelik eşya ile posta kolileri ile gönderilen ticari mahiyette olmayan eşya için fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin sınır önlemleri uygulanmamaktadır. Ancak posta gönderilerinin veya yolcuların beraberinde bulunan eşyanın, ticari miktar ve mahiyette olması, süreklilik arz etmesi, şahsi, ailevi veya hediyelik eşya niteliğinde olmaması veya posta gönderileri için karşılığında alıcı tarafından herhangi bir ödeme yapılması hallerinden birisinin söz konusu olması durumunda, fikri mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin önlemlerden muaf tutulmamakta olup, bu kapsamdaki eşyanın 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda sayılan fiillere temas ettiğinin anlaşılması halinde bu Kanun hükümler ayrıca uygulanmaktadır.

Eşya

Eşyanın “gümrük kıymeti” nedir?
Eşyanın gümrük kıymeti, gümrük tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla, Gümrük Kanunu ile Gümrük Yönetmeliğinin İkinci Kısım Üçüncü Bölümlerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymettir. (Ancak bu bölümlerin hükümleri, gümrükçe onaylanmış bir başka işlem veya kullanıma tabi tutulduktan sonra serbest dolaşıma giren eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesine ilişkin özel hükümleri etkilemez.) İthal eşyasının gümrük kıymeti deyimi; ithal eşyası üzerinden advalorem sisteme göre gümrük vergisinin hesaplanmasına esas teşkil edecek eşya kıymetini belirtir.


Eşyanın gümrük kıymeti nasıl tespit edilir?
Eşyasının gümrük kıymeti, Gümrük Yönetmeliğinin 89 ilâ 94 üncü maddelerinde belirtilen kıymet tespit yöntemlerinin sırasıyla uygulanması suretiyle tayin ve tespit olunur. Bu yöntemler; satış bedeli yöntemi, aynı eşyanın satış bedeli yöntemi, benzer eşyanın satış bedeli yöntemi, indirgeme yöntemi, hesaplanmış kıymet yöntemi ve son yöntem olmak üzere altı tanedir. Bu yöntemlerin kullanılmasında esas, ilk önce satış bedeli yönteminin kullanılması, bu yöntemin kullanılmasını engelleyen bir durumun varlığı halinde ise sırasıyla diğer yöntemlerin denenmesi ve ilk beş yönteme göre belirlenemeyen kıymetin son yönteme göre belirlenmesidir. Eşyanın gümrük kıymeti bir önceki yönteme göre belirlenebildiği sürece izleyen yönteme geçilmez. Ancak beyan sahibinin yazılı talebinin gümrük idaresince uygun bulunması şartıyla, söz konusu yöntemlerden indirgeme yöntemi ile hesaplanmış kıymet yönteminin uygulama sırası değiştirilebilir.


Satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymeti nedir?
Satış bedeli yönteminde ithal eşyasının kıymeti eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli Türkiye’ye ihraç amacı ile yapılan satışta (Türkiye’ye ihraç amaçlı satış deyimi; Türkiye’ye ithal edilmek üzere doğrudan doğruya yapılan satışı ifade eder) Gümrük Kanununun 27 ve 28 inci Gümrük Yönetmeliğinin 95 ve 96 ncı maddelerine göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır.


Bu yöntemin uygulanabilmesi için hangi koşullar gereklidir?
Eşyanın satış bedelinin gümrük kıymetine esas alınabilmesi aşağıdaki koşullara bağlıdır; i- Eşyanın alıcısı tarafından elden çıkarılması veya kullanımı; - - Türkiye Cumhuriyeti Kanunları, Tüzükleri ve bunların yetkili kıldığı merciler tarafından konulmuş olan, - - Eşyanın tekrar satılabileceği coğrafi bölgeyi sınırlayan, - - Eşyanın kıymetini önemli bir ölçüde etkilemeyen, Kısıtlamalar dışında hiçbir kısıtlamaya tabi olmamalıdır. ii- Satış veya fiyat, kıymeti belirlenmekte olan eşya bakımından kıymeti tespit edilemez bir koşul veya edim konusu olmamalıdır. iii- Eşyanın alıcı tarafından tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkarılması ya da kullanımı sonucu doğan hasılanın bir bölümünün doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal etmesi halinde, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına Gümrük Yönetmeliğinin 95 inci maddesi hükümlerine göre ilave yapılabilmelidir. iv- Alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunmamalı; ilişkinin varlığı durumunda ise, satış bedeli bu maddenin Gümrük Kanununun 24 (2) maddesi hükümlerine göre gümrük kıymeti olarak kabul edilebilir nitelikte olmalıdır. (Bu konu yedinci soruda açıklanmıştır.)


Yukarıdaki (İv) bendinde belirtilen “ilişki” ifadesinden ne anlaşılması gerekir?
Gümrük kıymetinin belirlenmesinde alıcı ile satıcı arasındaki ilişkinin varlığı yalnızca aşağıdaki durumlarda kabul edilir. - Birbirlerinin memuru veya idarecileri olmaları, - Birbirlerinin yasal ortakları olmaları, - İşçi ve işveren ilişkisi içinde bulunmaları, - Her iki firmanın oy hakkı veren hisse senedi veya sermaye paylarının en az %5’i doğrudan veya dolaylı olarak aynı kişilere ait veya bu kişilerin kontrolü altında veya elinde bulunması, - Birinin diğerini dolaylı veya dolaysız olarak kontrol etmesi, - Her ikisinin de doğrudan veya dolaylı olarak bir üçüncü kişi tarafından kontrol edilmesi, - Her ikisinin birlikte, bir üçüncü kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol etmesi, - Aynı ailenin üyeleri olmaları. (aynı ailenin üyeleri deyimi; karı, koca, anne, baba, çocuk, erkek ve kız kardeş (öz ya da anne veya babadan biri öz), büyükbaba, büyükanne, torun, amca, dayı, hala, teyze, yeğen, üvey anne-baba, üvey çocuk ve üvey kardeşi ifade eder). Tek acente, tek distribütör veya tek bayii olarak birbiri ile iş ilişkisi içinde bulunan kişilerin yukarıdaki kıstaslara uymaları durumunda, ilişki içinde oldukları kabul edilir.


“İlişki”nin bulunduğu durumlarda yapılacak işlem nedir?
Satış bedelinin belirlenmesinde, alıcı ile satıcı arasındaki ilişkinin varlığı, satış bedelinin reddedilmesi için tek başına yeterli bir neden oluşturmaz. Böyle durumlarda satışa ilişkin koşullar incelenerek, bu ilişkinin fiyatı etkilemediği belirlenirse, satış bedeli kabul edilir. Gümrük idaresi, beyan sahibi veya diğer kaynaklardan elde ettiği bilgilere dayanarak, söz konusu ilişkinin fiyatı etkilediği kanısına varırsa, bu hususları beyan sahibine yazılı olarak bildirir. Beyan sahibinin tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içerisinde olmak şartıyla cevap hakkı saklıdır. Birbirleri ile ilişkisi bulunan kişiler arasındaki bir satışta, beyan sahibi satış bedelinin aynı veya yakın bir tarihte gerçekleşen ve aşağıda yer alan emsal kıymetlerden birine çok yakın olduğunu ispatlarsa bu satış bedeli kabul edilerek eşyanın kıymeti satış bedeli yöntemine göre belirlenir. 1) Türkiye’ye ihraç amacıyla satılan aynı veya benzer eşyanın birbiri ile hiçbir ilişkisi bulunmayan satıcılar ve alıcılar arasında satışındaki satış bedeli, 2) Aynı veya benzer eşyanın indirgeme yöntemi hükümlerine göre belirlenen gümrük kıymeti, 3) Aynı veya benzer eşyanın hesaplanmış kıymet yöntemi hükümlerine göre belirlenen gümrük kıymeti. Yukarıdaki emsal kıymetlerle yapılan kıyaslama sırasında, ticari düzeye, miktara, Gümrük Yönetmeliğinin 95 inci maddesinde sayılan unsurlara ve alıcı ile satıcı arasında ilişki bulunmayan satışlarda, satıcının üstlendiği, ancak satıcı ile alıcı arasında ilişki bulunan durumlarda ise satıcının üstlenmediği giderlere ilişkin ispatlanmış farklılıklar dikkate alınır. Söz konusu emsal kıymetler beyan sahibinin girişimi ile ve yalnız kıyaslama amacıyla kullanılır. Bu emsal kıymetlere dayanarak eşyanın satış bedelinin yerini alacak bir kıymet tespit edilmez.


“Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat” ifadesinin kapsamı nedir?
Fiilen ödenen veya ödenecek fiyat, ithal eşyası için alıcının, satıcı veya satıcı yararına yaptığı veya yapması gereken ödemelerin toplamıdır. Bu fiyat, ithal eşyasının satış koşulu olarak, alıcının satıcıya veya satıcının bir yükümlülüğünü karşılamak üzere üçüncü bir kişiye yaptığı veya yapacağı tüm ödemeleri kapsar. Ödemeler, para transferi şeklinde olabileceği gibi akreditif veya ciro edilebilir bir kıymetli evrak kullanılarak ya da doğrudan veya dolaylı yapılabilir. Gümrük Yönetmeliğinin 95 inci maddesine göre yapılan ilaveler dışında, alıcının pazarlama veya satıcı ile yapılan bir anlaşma yoluyla da olsa, satıcıya yapılan dolaylı dahil kendi hesabına yaptığı faaliyetler, satıcı yararına bir ödeme olarak değerlendirilmez. Bu tür işlemlere ilişkin giderler, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespiti sırasında fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez.


“Aynı eşya” ve “benzer eşya” ifadeleri ne anlama gelir?
Aynı eşya deyimi; fiziksel özellik, kalite ve tanındığı özellikleri dahil olmak üzere her hususta aynı olan ve aynı ülkede üretilmiş eşyayı (görünüşteki küçük farklılıklar diğer hususlarda tanıma uyan eşyanın aynı eşya sayılmasını önlemez) ifade eder. Benzer eşya deyimi; her hususta aynı olmamakla birlikte aynı işlevi görmelerini ve ticari olarak birbirlerini ikame edebilmelerini mümkün kılan, benzer özellik ve benzer unsurları bulunan ve aynı ülkede üretilmiş olan eşyayı (eşyanın kalitesi, tanındığı özellikleri, bir ticari markasının bulunması, eşyanın benzerliğinin belirlenmesinde göz önüne alınacak faktörler arasında yer alır), ifade eder. Aynı eşya ve benzer eşya deyimleri, Türkiye’de yapılması nedeniyle düzeltme konusu olmayan, ithal eşyasının üretimi için gereken ve Türkiye dışında gerçekleştirilen mühendislik,geliştirme, sanat ve çizim çalışmaları, plan ve taslak hazırlama hizmetlerini içeren veya yansıtan eşyayı kapsamaz. Yalnızca kıymeti belirlenecek eşya ile aynı ülkede üretilen eşya, “aynı eşya” veya “benzer eşya” olarak nitelenebilir. Kıymeti belirlenecek eşya ile aynı kişi tarafından üretilmiş aynı veya benzer eşya bulunmadığı takdirde, farklı kişi tarafından üretilmiş eşya dikkate alınır. Üretilmiş deyimi, yetiştirilmiş,imal edilmiş veya topraktan çıkarılmış olma halini ifade eder.


Aynı eşyanın satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymeti nedir?
Satış bedeli yöntemine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedelidir. (Aynı veya yakın bir tarih deyimi; ithal edilen eşya ya da aynı veya benzer eşyaya ait birim fiyatın belirlenmesine imkan verecek ileri ve geriye doğru tespiti mümkün olan ilk tarihi ifade eder.) Bu yönteme göre gümrük kıymeti belirlenirken, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı ticari düzey ve yaklaşık aynı miktarda satılan aynı eşyanın satış bedeli kullanılır. Böyle bir satışın bulunmaması durumunda, farklı ticari düzey ve/veya farklı miktarlardaki aynı eşyanın satış bedeli, bu ticari düzey ve/veya miktar farkları göz önüne alınarak yapılacak düzeltmeden sonra kullanılır. Kıymet artış veya azalışına da yol açsa, düzeltmenin yapılabilmesi için makul olduğunun ve doğruluğunun kesin delillerle ispatı gerekir. İthal eşyası ile söz konusu aynı eşya arasında, ithal eşyasının giriş liman ve mahalline kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan nakliye ve sigorta giderlerinin satış bedeline dahil edildiği durumlarda, mesafe ve nakliyatın türünden doğan ciddi farklılıklar göz önüne alınarak satış bedelinde düzeltme yapılır. Bu yöntemin uygulanması sırasında aynı eşyaya ilişkin birden fazla satış bedeli tespit edilirse, ithal eşyasının gümrük kıymetini belirlemek üzere bunlardan en düşük olanı kullanılır.


Benzer eşyanın satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymeti nedir?
İlk iki yönteme göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti Türkiye’ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedelidir. (Aynı veya yakın bir tarih deyimi; ithal edilen eşya ya da aynı veya benzer eşyaya ait birim fiyatın belirlenmesine imkan verecek ileri ve geriye doğru tespiti mümkün olan ilk tarihi ifade eder.) Bu yönteme göre gümrük kıymeti belirlenirken, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı ticari düzey ve yaklaşık aynı miktarda satılan benzer eşyanın satış bedeli kullanılır. Böyle bir satışın bulunmaması durumunda, farklı ticari düzey ve/veya farklı miktarlardaki benzer eşyanın satış bedeli, bu ticari düzey ve/veya miktar farkları göz önüne alınarak yapılacak düzeltmeden sonra kullanılır. Kıymet artış veya azalışına da yol açsa, düzeltmenin yapılabilmesi için makul olduğunun ve doğruluğunun kesin delillerle ispatı gerekir. İthal eşyası ile söz konusu benzer eşya arasında, ithal eşyasının giriş liman ve mahalline kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan nakliye ve sigorta giderlerinin satış bedeline dahil edildiği durumlarda, mesafe ve nakliyatın türünden doğan ciddi farklılıklar göz önüne alınarak satış bedelinde düzeltme yapılır. Bu yöntemin uygulanması sırasında benzer eşyaya ilişkin birden fazla satış bedeli tespit edilirse, ithal eşyasının gümrük kıymetini belirlemek üzere bunlardan en düşük olanı kullanılır.


İndirgeme yöntemine göre gümrük kıymeti nedir?
Bu yöntemde, kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya, Türkiye’de ithal edildiği hal ve durumda satılmışsa, bu yönteme göre ithal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesinde, bu eşyanın ya da aynı veya benzer eşyanın ithalatçı tarafından yurt içinde müstakil kişilere aynı veya yakın bir tarihte yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat esas alınır. Yukarıda belirtilen birim fiyattan aşağıdaki indirimler yapılır: a) Türkiye’ye ithal edilen, ithal eşyası ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olarak ödenen veya ödenmesi kararlaştırılan komisyon veya kar ve genel giderler için yapılması mutat olan ilaveler. (Aynı sınıf veya cins eşya deyimi; belli bir sanayi sektöründe üretilen bir grup veya bir dizi eşya kapsamına giren eşyayı ifade eder (bu ifade aynı veya benzer eşyayı da kapsar) b) Türkiye sınırları içinde gerçekleşen mutat nakliye ve sigorta giderleri ile bunlarla ilgili diğer giderler. c) Eşyanın ithali veya satışı nedeniyle Türkiye’de ödenecek gümrük vergileri ile diğer dahili vergiler. Kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşyanın, ithal tarihinde veya yakın bir tarihte satışı yoksa, bu eşyanın ithal tarihinden itibaren doksan gün içinde ithal edildiği hal ve durumda yapılan ilk satışına ait birim fiyat esas alınır. İthal edildiği hal ve durumda satılan kıymeti belirlenecek eşya ya da aynı veya benzer eşya yoksa; ithalatçının talebi üzerine ithal edildikten sonra işlenen veya değişikliğe tabi tutulan kıymeti belirlenecek eşyanın, müstakil kişilere en büyük miktardaki satışına ait birim fiyat gümrük kıymetine esas alınır. Bu birim fiyatından eşyanın işlenmesi veya değişikliğe tabi tutulmasından doğan ilave kıymetin düşülmesi ve yukarıda belirtilen indirimlerin yapılması gerekir.


Hesaplanmış kıymet yöntemine göre gümrük kıymeti nedir?
Bu yönteme göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, hesaplanmış kıymet esas alınarak belirlenir. Bu yöntemin uygulanması için ithalatçının gerekli bilgi ve belgeleri gümrük idaresine ibraz etmesi ve bu bilgi ve belgelerin doğruluğunu ispata hazır olduğunu üretici ülke makamlarından alacağı belge ile tevsik etmesi gerekir. Hesaplanmış kıymet aşağıdaki unsurların toplamından oluşur; a) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve yapılan imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri, b) Türkiye’ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kar ve genel giderlere eşit bir tutar, c) İthal eşyasının giriş liman ve mahalline kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan yükleme, boşaltma, elleçleme giderleri ile nakliye ve sigorta giderleri.


Son yönteme göre gümrük kıymeti nedir?
1) İlk beş yönteme göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti; a) Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın, b) Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci maddesinin, c) Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliğinin Eşyanın Gümrük Kıymeti ile ilgili bölüm hükümlerinin, esaslarına ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut hükümler esas alınarak belirlenir. 2) Bu yönteme göre gümrük kıymetinin belirlenmesinde aşağıdaki hususlar esas alınmaz. a) Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı, b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanını kabul etmesini öngören bir sistem, c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı, d) Aynı veya benzer eşyanın hesaplanmış kıymet yöntemi hükümlerine göre belirlenen kıymeti dışındaki maliyet bedeli, e) Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilmek üzere satılmış eşyanın fiyatı, f) Asgari gümrük kıymetleri, g) Keyfi veya fiktif kıymetler.


Beyannamelere gümrük kıymeti ile ilgili olarak eklenmesi gereken belgeler nelerdir?
Gümrük beyannamesine tescilden önce Orijinal Fatura ve beyanda bulunulan rejime ait İthal Eşyasına Ait Kıymet Bildirim Formunun eklenmesi zorunludur. Tescil sırasında yukarıda sayılan ibrazı zorunlu belgeler yanında ihtiyari veya duruma bağlı olarak; ödeme şekline göre navlun faturası ve/veya sigorta poliçesi de aranır. (Fiyatın navlun ve sigortayı kapsamadığı teslim şekillerinde (FOB gibi) navlun faturası ve sigorta poliçesi, fiyatın navlun veya sigortadan birini kapsadığı teslim şekillerinde fiyata dahil olmayan unsura ilişkin belge (CF teslim şekli için sigorta poliçesi gibi). Orijinal fatura, kesin satışlarda, satıcı firma ve diğer hallerde eşyayı gönderen firma tarafından mahallinde düzenlenmiş bir belgedir. Ayrıntılı fatura, kıymetleri üzerinden vergiye tabi olup da birden ziyade kap içinde gelen ve aynı zamanda çeşitli cins ve kıymette olan eşyadan, her kapta aynı cins ve kıymette ne miktar eşya bulunduğunu gösteren ve orijinal faturaya uygun bir şekilde, satıcı veya gönderici tarafından mahallinde düzenlenmiş bir belgedir. Orijinal faturalarda her kabın içinde satış birimine göre ne miktar eşya bulunduğu gösterilmediği takdirde, ayrıntılı faturanın beyanname ile birlikte idareye verilmesi gerekir. Çeki listesi, bir fatura kapsamı eşyanın çeşitli cins ve nev’ide ve çeşitli ağırlıktaki kaplara konulması halinde, her kapta ne miktar eşya bulunduğunu göstermek amacıyla düzenlenen bir belgedir. Çeki listesi satıcı veya gönderici tarafından orijinal fatura ile birlikte hazırlanabileceği gibi, beyan sahibi tarafından da hazırlanabilir. İthal eşyasına ait kıymet bildirim formu, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşma hükümleri çerçevesinde belirlenen ithal eşyasına ait gümrük kıymetinin unsurlarını içeren ve Gümrük Yönetmeliğinin 21 no.lu ekinde yer alan belgedir.


Satış bedeli yönteminde fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilecek unsurlar nelerdir?
Gümrük Yönetmeliğin 89 uncu maddesinde yer alan satış bedeli yöntemi hükümlerine göre gümrük kıymeti belirlenirken, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına aşağıdaki ilaveler yapılır. a) Aşağıdaki unsurlara eşyanın fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına dahil edilmemiş ancak alıcı tarafından üstlenilen bölümü; 1) Satın alma komisyonları dışındaki komisyonlar ve tellaliye, (Satın alma komisyonu deyimi; ithalatçının temsilcisine, kıymeti belirlenecek eşyanın satın alınmasında yurt dışında verdiği temsil hizmeti karşılığı ödediği ücreti ifade eder.) 2) Gümrük işlemleri sırasında söz konusu eşya ile tek eşya muamelesi gören kapların maliyeti, 3) İşçilik ve malzeme giderleri dahil ambalaj bedeli, b) İthal eşyasının üretiminde ve ihraç amacıyla satışında kullanılmak üzere alıcı tarafından doğrudan veya dolaylı olarak bedelsiz veya düşük bedelle sağlanan, fiilen ödenmeyen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan aşağıda sayılan mal ve hizmetlerin kıymetinden verilecek uygun miktardaki pay; 1) İthal eşyasına katılan malzeme, aksam, parça ve benzerleri, 2) İthal eşyasının üretimi sırasında kullanılan araç, gereç, kalıp ve benzeri aletler, 3) İthal eşyasının üretimi sırasında tüketilen maddeler, 4) İthal eşyasının üretimi için gereken ve ithal ülkesi dışında gerçekleştirilen mühendislik, geliştirme, sanat ve çizim çalışmaları, plan ve taslak hazırlama hizmetleri, c) Kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu gereği, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan royalti ve lisans ücretleri, d) İthal eşyasının tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkarılması ya da kullanımı sonucu doğan hasılanın doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal eden kısmı, e) İthal eşyası için Türkiye’deki giriş liman veya mahalline kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri. (Giriş liman veya mahalli deyimi; deniz yolu ile gelen eşyada Türkiye’deki boşaltma limanını, karayolu ile gelen eşyada kara taşıt araçlarının ilk vardıkları hudut gümrüğünü, hava yolu ile gelen eşyada eşyanın boşaltıldığı hava limanı gümrüğünü ifade eder.) Bu maddeye göre fiilen ödenen veya ödenecek fiyata yapılacak ilaveler için objektif ve ölçülebilir veriler esas alınır. Gümrük kıymetinin belirlenmesinde, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bu maddede öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz. İthal eşyasının gümrük kıymetinin belirlenmesi sırasında Türkiye’de çoğaltılması hakkı için yapılan ödemeler ve Türkiye’ye ihraç amacıyla satışında bir satış koşulu olmaması kaydıyla, dağıtım veya tekrar satış hakları için alıcının yaptığı ödemeler, yukarıdaki (c) bendi kapsamında değerlendirilmez ve fiilen ödenen veya ödenecek fiyata ilave edilmez.


Satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetine dahil edilmeyecek giderler nelerdir?
İthal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırdedilebilmeleri koşuluyla, aşağıdaki giderler gümrük kıymetine dahil edilmez. a) Eşyanın, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi ile Türkiye’nin anlaşmalarla dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri, b) Sınai tesis, makine veya teçhizat gibi ithal eşyası için ithalattan sonra yapılan inşa, kurma, montaj, bakım veya teknik yardıma ilişkin giderler, c) İthal eşyasının satışıyla ilgili olarak bir finansman anlaşması uyarınca alıcı tarafından üstlenilen faiz giderleri, d) Satın alma komisyonları, e) Eşyanın ithali veya satışı nedeniyle Türkiye’de ödenecek ithalat vergileri. Bu maddenin (c) fıkrasında belirtilen hallerde, finansmanın satıcı veya bir başka kişi tarafından sağlanmış olmasına bakılmaz. Ancak, finansman anlaşmasının yazılı olarak yapılmış olması ve gerektiğinde alıcının; - Eşyanın, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olarak beyan edilen fiyattan satıldığını, - Söz konusu faiz oranının, finansmanın sağlandığı ülkede o tarihte bu tür bir işlem için geçerli olan faiz oranı seviyesini aşmadığını, Kanıtlaması şarttır.


Bilgisayarlarda kullanılmak üzere ithal edilen veri ya da komutlar yüklü bilgi taşıyıcılarının gümrük kıymeti nasıl belirlenir?
Bilgisayarlarda kullanılmak üzere, ithal edilen veri ya da komutlar yüklü bilgi taşıyıcılarının gümrük kıymetinin belirlenmesinde, sadece taşıyıcı ortamın kendisinin maliyeti veya kıymeti esas alınır. Bu nedenle, taşıyıcı ortamın maliyet veya kıymetinden ayırdedilebilmesi koşuluyla, gümrük kıymeti, veri veya komutların maliyet veya kıymetini içermez. Bu maddede geçen; - Taşıyıcı ortam deyimi, entegre devreler, yarı iletkenler ve bu tür devre veya cihazlarla bütünlük oluşturan benzeri araç ve aletleri, - Veri veya komutlar deyimi, ses, sinematografik veya video kayıtlarını, Kapsamaz.


Kıymetin tespitinde kullanılacak döviz kuru nedir?
Eşyanın gümrük vergisine esas alınacak kıymetinin Türk Lirası olarak beyanı zorunludur. Fatura veya diğer belgelerde yazılı yabancı paralar, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan T.C. Merkez Bankası döviz satış kurları üzerinden Türk Lirasına çevrilir.


“Royalti ve Lisans Ücretleri” ile ilgili özel düzenlemeler var mıdır?
Royalti ve lisans ücreti deyimi; ithal eşyasının imalatı, ihraç edilmek üzere satışı veya kullanımı ya da yeniden satışı ile ilgili olarak patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasarım, telif hakkı ve imalat prosesleri gibi adlar adı altında yapılan ödemeleri ifade eder. Royalti ve lisans ücretleri ile ilgili olarak aşağıdaki hükümler uygulanır. a) Gümrük Kanununun 27 nci maddesinin 5 inci fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, ithal eşyasının gümrük kıymeti satış bedeli yöntemine göre belirlenirken, royalti veya lisans ücreti ödemeleri fiilen ödenen veya ödenecek fiyata aşağıdaki koşullarla ilave edilir. 1) Ödeme kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olmalıdır. 2) Ödeme bu eşyanın satış koşulu olarak yapılmalıdır. b) İthal eşyasının sadece Türkiye’de imal edilen eşyanın karışımındaki maddelerden biri veya bir parçası olması durumunda, ithal edilen eşya için fiilen ödenen veya ödenecek fiyatta düzeltme sadece royalti veya lisans ücreti bu eşya ile ilgili ise yapılabilir. Eşyanın monte edilmemiş bir şekilde veya sulandırma veya ambalajlama gibi satıştan önce küçük işlemlerden geçecek şekilde ithal edilmesi durumunda, bu, bir royalti veya lisans ücretinin ithal edilen eşya ile ilgili kabul edilmesini engellemez. Eğer royalti veya lisans ücretleri kısmen ithal edilen eşya ile kısmen de ithal edilmelerinden sonra eşyaya eklenen parçalarla veya ithalat sonrası faaliyetler veya hizmetler ile ilgiliyse, uygun bir paylaştırma sadece nesnel ve somut verilere dayalı olarak yapılır. c) Bir markanın kullanılmasına ilişkin bir royalti veya lisans hakkı, ithal edilen eşya için fiilen ödenen veya ödenecek fiyata sadece aşağıdaki durumlarda ilave edilir. 1) Royalti veya lisans ücreti, aynı durumda yeniden satılan veya ithal edildikten sonra sadece küçük değişikliklerden geçen eşyaya ilişkin ise, 2) Eşya, ithalattan önce veya sonra yapıştırılan ve royalti veya lisans ücretinin ödendiği marka altında pazarlanıyorsa, 3) Alıcı, bu tür eşyayı satıcı ile ilişkisi olmayan diğer satıcılardan temin etme özgürlüğüne sahip değilse. d) Alıcının bir üçüncü kişiye royalti veya lisans ücreti ödemesi durumunda, bu maddenin (a) bendinde öngörülen koşullar, satıcı veya satıcı ile ilişkili olan bir kişinin alıcıdan bu ödemeyi yapmasını istememesi durumunda yerine getirilmiş sayılmaz. e) Bir royalti veya lisans ücretinin miktarı ithal edilen eşyanın fiyatına bağlı olarak belirleniyor ise, aksi yönde bir kanıt bulunmadığı sürece, bu royalti veya lisans ücretinin ödenmesinin kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olduğu varsayılır. Ancak, bir royalti veya lisans ücretinin miktarı ithal edilen eşyanın fiyatına bakılmaksızın belirleniyor ise, bu royalti veya lisans ücreti ödenmesinin de kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olduğu kabul edilebilir.


Eşyanın gümrük kıymetinin tespiti ile ilgili mevzuat hükümlerine uyulmaması halinde muhatap olunabilecek cezalar nelerdir?
Gümrük Kanununun 234 (1) (b) maddesi gereğince, Serbest dolaşıma giriş rejimine veya bir geçici muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, kıymeti üzerinden gümrük vergisine tabi eşyanın beyan edilen kıymeti, muayene ve denetleme sonucunda Gümrük Kanununun 23 ila 31 inci maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunduğu takdirde, bu noksanlığa ait gümrük vergisinden başka bu vergi farkının 3 katı para cezası alınır. Ancak, satış birimine göre miktar itibarıyla %5’i geçmeyen bir vergi farkı ile maddi hesap hatasından doğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait gümrük vergisinden başka bu verginin bir katı da para cezası alınır. Bu maddeye göre verilen ceza hiçbir şekilde Gümrük Kanununun 241 İnci maddesinin 1 İnci fıkrasında belirtilen miktardan az olamaz. - Vergi kaybı doğurmamasına karşın, Gümrük Kanununun 24 üncü maddesine göre birbirleriyle ilişkisi bulunan kişiler arasında bir satış işlemi olması ve bu ilişkinin beyan edilmemesi durumunda Gümrük Kanununun 241 (3) (b) maddesi gereğince, aynı Kanunun 241 (1) maddesinde belirtilen miktarın iki katı tutarında usulsüzlük cezası uygulanır. 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun hükümleri saklıdır.

Gümrük işlemleri

Posta yoluyla gelen vergiden muaf eşya ile vergiye tabi ancak ticari mahiyette bulunmayan eşya ithalatında sözlü beyan formu mu Déclaration en Douane mı kullanılmalıdır?
Bilindiği üzere, Gümrük Yönetmeliğinin 114 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yazılı beyanın, yönetmeliğin 20 no.lu ekinde bir örneği yer alan gümrük beyannamesi ile yapılacağı, ayrıca, ilgili gümrük rejimi uyarınca beyanın yapıldığı Elçilik Mektubu, Kurye Mektubu, TIR Karnesi, ATA Karnesi, Kumanya Listesi, Déclaration en Douane gibi belgelerin gümrük beyannamesi olarak kabul edileceği, 583 üncü maddesinde ise posta yolu ile gelen ve ticari nitelikte olmayan hediyelik, numunelik, zat ve aile ihtiyaçlarını karşılayan ve benzeri eşya için, Déclaration en Douane’ların gümrükçe beyanname olarak kabul edileceği, hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, yukarıda yer alan hükümlerden de anlaşılacağı üzere ticari nitelikte olmayan hediyelik, numunelik, zat ve aile ihtiyaçlarını karşılayan ve Déclaration en Douane eşliğinde gelen posta gönderileri için Déclaration en Douanelar gümrük beyannamesi hükmünde olduğundan, başka bir beyanname aranmadan bu belgelere göre işlem yapılacağı tabiidir. Bunun yanında, ticari nitelikte bulunmayan söz konusu eşyanın Déclaration en Douane olmaksızın gelmesi halinde sözlü beyan formunun doldurulması gerekmektedir. Ayrıca, sözlü beyan formunun hangi hallerde kullanılacağı Gümrük Yönetmeliğinin 164 ila 166 ncı maddelerinde belirtilmiştir. Diğer taraftan, 2001/5 sayılı genelgemizde de belirtildiği üzere, posta yoluyla gelen eşyanın ticari mahiyette olması durumunda serbest dolaşıma giriş rejimi hükümleri gereğince gümrük beyannamesi ile serbest dolaşıma girişine izin verilmesi icap etmektedir.


Özet beyan eksiği eşya için para cezası hesaplamalarında hangi vergi oranının esas alınması gerekmektedir?
15.01.2004 tarihli, 2004/2 sayılı Genelgemizde, özet beyan eksikliklerinde uygulanacak ceza miktarlarının, Gümrük Kanununun 237 nci maddesinin 2 nci fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla eksikliğin tespit edilip tutanağın imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun eki listelerdeki Kanuni Vergi Haddi sütununda yer alan oran dikkate alınmak suretiyle hesaplanacağı belirtilmiştir. Bilindiği üzere, 31.12.2003 tarihli ve 25333 (2 nci mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, "Tarife Sıra No: 6" sayılı Gümrük Genel Tebliği, 30.12.2004 tarihli, 25686 sayılı (1 nci mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 7 Seri Nolu tarife tebliğinin yürürlüğe girdiği 01.01.2005 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. 7 Seri Nolu tarife tebliğinin amacı, 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanunun değişik 1 inci maddesi ile Armonize Sistem Nomanklatürü esas alınarak düzenlenen ve 08.12.2004 tarihli ve 2004/8248 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Gümrük Giriş Tarife Cetveli ile Kombine Nomanklatürdeki değişikliklerin Türk Gümrük Tarife Cetveline aktarılması sonucunda oluşan cetvele istatistiki açılımlar eklenerek 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 15 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca hazırlanan ve idari ve kazai uygulamada esas tutulması gereken İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetvelinin uygulamaya konulmasıdır. Söz konusu tebliğin 3 üncü maddesinde uygulamada, sadece listelerdeki “Pozisyon No”, “Eşyanın Tanımı” ve “Ölçü Birimi” sütunlarının esas alınacağı hükme bağlandığından, tebliğ eki listelerde yer alan 4. sütundaki kanuni vergi oranının uygulanması mümkün bulunmamaktadır. 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun gereğince her yıl Bakanlar Kurulu Kararı olarak yayımlanan Tarife Cetveli, 474 sayılı Kanun eki listelerin yerini almakta, bu cetvelde yer alan “474 Vergi Haddi” sütunu da ilgide kayıtlı genelgede geçen Kanuni Vergi Haddini göstermektedir. Bu nedenle, anılan tebliğde bahsi geçen Kanuni Vergi Haddi sütunu ifadesinden 474 sayılı Kanuna istinaden her yıl Bakanlar Kurulu Kararı olarak yayımlanan Tarife Cetvelindeki “474 Vergi Haddi” sütununun anlaşılması ve özet beyan eksikliklerinde uygulanacak ceza miktarlarının, eksikliğin tespit edilip tutanağın imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan bu oran dikkate alınmak suretiyle hesaplanması gerekmektedir.


4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 nci maddesinin tatbikinde işlemin (usulsüzlük cezasına dayanak teşkil eden) yapıldığı tarihteki ceza tutarının mı yoksa ceza kararının alındığı tarihteki ceza tutarının mı uygulanması gerekmektedir?
Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 241 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan usulsüzlük cezası miktarı aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. Bunun yanında, söz konusu maddenin 3, 4, 5 ve 6 ncı fıkralarında sayılan hallerde usulsüzlük cezaları 1 inci fıkrada belirtilen miktarın katları olarak uygulanmaktadır. Bu itibarla, usulsüzlüğün yapıldığı tarihteki usulsüzlük cezası miktarının tatbik edilmesi gerekmekte olup ceza kararının sonraki yıllarda alınması halinde alındığı tarihteki ceza tutarının uygulanması mümkün bulunmamaktadır.


Hangi gümrük beyannamelerinde damga vergisi istisnası bulunmaktadır?
02.01.2004 tarihli, 25334 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 sayılı Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 28 inci maddesi ile 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa eklenen EK 2 nci maddede döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna olacağının hüküm altına alındığı, bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak 27.02.2004 tarihli, 25386 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01.01.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren (1) Seri Nolu Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi ve Harç Uygulaması Hakkında Tebliğin 3.1. İhracat İşlemleri başlıklı bölümünde ise bu bölümde sayılan işlemler ve bu işlemler sebebiyle düzenlenen kağıtlara (gümrük idarelerine verilen beyannameler dahil) ihracata ilişkin olduğunun tevsik edilmesi kaydıyla işlem yapan kuruluşlarca resen damga vergisi ve harç istisnası tatbik edileceğinin belirtilmiştir. Bu nedenle, döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtlar ile gümrük idarelerine verilen beyannameler ile özet beyan formlarının ihracata ilişkin olduğunun tevsiki koşulu ile yukarda bahsi geçen tebliğ çerçevesinde damga vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.


Özet beyan formlarından damga vergisi tahsil edilmekte midir?
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinde, bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı hükmü yer aldığından ve özet beyan formu taşınan mala ilişkin genel bilgileri beyan etmek üzere gümrük idarelerine verilen bir belge olduğundan ve manifesto mahiyetinde bulunduğundan özet beyan formu veya özet beyan yerine kabul edilen belgelerin (CMR, CIM, CIV vb.) 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun III-2/f bendine göre 2.800.000 TL maktu damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Diğer taraftan, gümrük mevzuatı gereği özet beyan yerine kabul edilen belgelerden konşimentolar, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun “III-Ticari işlemlerde kullanılan kağıtlar” başlıklı bölümünün 1/c bendinde yer aldığından konşimentoların 3.400.000 TL maktu damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Bunun yanında, özet beyan formlarının ihracata ilişkin olduğunun tevsiki koşulu ile yukarda 27.02.2004 tarihli, 25386 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 01.01.2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren (1) Seri Nolu Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi ve Harç Uygulaması Hakkında Tebliğ çerçevesinde damga vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.


Gümrük idarelerine verilen taahhütnamelerden damga vergisi tahsil edilmekte midir?
31.12.2004 tarihli, 25687 (3.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5281 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle değişik 488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “I- Akitlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümün A/1 fıkrasında belli parayı ihtiva eden taahhütnamelerin binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağının hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede belli parayı ihtiva etmeyen taahhütnameler (1) sayılı tabloda yer almadığından damga vergisine tabi tutulmayacaklardır. Buna göre, a) 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun “I- Resmi işlemlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümünün C/17 fıkrasında, bir gece konaklamayı kapsayan sürede giriş-çıkış yapan araçlarla ilgili olarak alınan Taşıt Giriş-Çıkış Formu ekindeki taahhütnamelerin damga vergisinden istisna olduğunun hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, 01.01.2005 tarihinden itibaren belli parayı ihtiva etmeyen taahhütnameler (1) sayılı tabloda yer almadığından, bir geceyi aşan konaklamaya ilişkin olsa dahi belli parayı ihtiva etmeyen Taşıt Giriş-Çıkış Formu ekindeki taahhütnameler için damga vergisi söz konusu olmayacaktır. b) “Konteyner Kayıt ve Takip Formu” ekinde yer alan taahhütnamelerin belli parayı ihtiva etmesi halinde binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulması, belli parayı ihtiva etmemesi halinde ise damga vergisinin aranılmaması gerekmektedir. Ancak, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun EK-2 nci maddesi hükmü ile bu maddenin uygulamasına ilişkin olarak 27.02.2004 gün ve 25386 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (1) Seri No.lu Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Damga Vergisi ve Harç Uygulaması Hakkındaki Tebliğ esasları çerçevesinde ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlere ait işlemler ve bu işlemlerle ilgili olmak kaydıyla gümrük idarelerince düzenlenen Konteyner Kayıt ve Takip Formuna ait taahhütnamelerin damga vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır. c) Gümrük idarelerine verilen diğer taahhütnameler belli parayı ihtiva etmesi halinde binde 7,5 nispetinde damga vergisine tabi tutulurken belli parayı ihtiva etmeyen taahhütnameler (1) sayılı tabloda yer almadığından bunların damga vergisine tabi tutulmamaları gerekmektedir.


Deniz ve kara sınır kapılarında, kamyonlar için alınan fazla mesai ücretleri kamyon üzerinden mi, çalışılan saat üzerinden mi alınacaktır?
Deniz ve kara sınır kapılarında, kamyonlar için alınan fazla mesai ücretlerinin kamyon üzerinden mi, çalışılan saat üzerinden mi alınacağı işlemlerin yoğunluğuna göre tespit edilecektir. Transit geçiş yapan kamyonlar için, kamyon başına fazla mesai ücreti alınacak, transite ilişkin saat başına fazla mesai ücreti tahsil edilmeyecektir. Yükleme, boşaltma gibi diğer gümrük işlemleri yapan kamyonlar için kamyon başına fazla mesai ücreti alınmayacak, çalışılan saat esasına göre fazla mesai ücreti tahsil edilecektir.


Hafta içi uygulanan fazla mesai saat ücreti ile hafta sonu uygulanan fazla mesai saat ücreti arasında herhangi bir fark var mıdır. Uygulanan fazla çalışma ücretleri ne kadardır?
Hafta içi uygulanan fazla mesai saat ücreti ile hafta sonu uygulanan fazla mesai saat ücreti arasında herhangi bir farklılık yoktur. Gümrük Yönetmeliğin 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe giren değişik 683 üncü maddesine göre; hem hafta sonu hem de hafta içi uygulanacak fazla çalışma ücretleri belirlenmiş olup, Bu tutarlar, her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılır ve bu hesaplamada 1 YTL. sine kadar olan tutarlar dikkate alınmaz.


Gümrük vergileri, bankalara yatırılabilir mi, yatırılabiliyorsa hangi bankalar gümrük vergilerinin tahsiline yetkilidir?
4458 sayılı Gümrük Kanununun 200/2 nci maddesi gereğince gümrük vergileri, yetki verilen bankalar aracılığı ile de tahsil edilebilir. Bu nedenle, fazla mesai ücretleri doğrudan saymanlıklara yatırılabildiği gibi gümrük vergilerinin tahsiline yetkili bankalara da yatırılabilecektir. Bu hüküm gereğince, mükelleflerin ödemekle yükümlü oldukları ithalattan alınması gereken Gümrük Vergisi, KDV, Toplu Konut Fonu, Telefi Edici Vergi ve İthal Harcı gibi yükümlülüklerinin bankalar aracılığı ile tahsil edilmesi amacı ile Garanti Bankası, Yapı ve Kredi Bankası, Akbank, Halkbankası, Ziraaat Bankası, Denzibank, İşbankası ve Türkiye Ekonomi Bankası, Vakıfbank, Koçbank, Finansbank, Dışbank, Oyakbank, Pamukbank, Anadolubank, Alternatifbank, Tekstilbank, HSBC Bank ve Şekerbank ile protokol imzalanarak söz konusu bankalarca tahsilata başlanılmıştır.


Türk Limanları Yat Kayıt Belgesi nedir ve geçerlilik süresi ne kadardır?
Türk Limanları Yat Kayıt Belgesi, Türk Bayraklı yatlar ile yabancı limanlardan gelen veya Türkiye'de kışlayan yabancı bayraklı yatların vardıkları ilk Türk limanında veya kışlamak üzere kaldıkları son bağlama yerinde yapacakları beyan ve işlemlerde kullanılan belgedir. 9 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği uyarınca, Türk bayraklı yatlar ile yabancı limanlardan gelen ve Türkiye’de kışlayan yabancı limanlardan gelen veya Türkiye’de kışlayan yabancı bayraklı yatların vardıkları ilk Türk limanında veya kışlamak üzere kaldıkları son bağlama yerinde yapacakları beyan ve işlemlerde kullanılacak belge olan Türk Limanları Yat Kayıt Belgesinin geçerlilik süresi 1 yıldır. Ancak yatın kışlamaya bırakılması halinde kışlama süresi boyunca bu belge geçerlidir.


Yabancı bayraklı yatlar Turizm Bakanlığından belgeli yat limanları ile yat çekek yerlerine bırakılmak zorunda mıdır?
9 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği uyarınca, yabancı bayraklı yatlar ancak Turizm Bakanlığından belgeli yat limanları ile yat çekek yerlerine kışlama, bakım ve onarım amacı ile bırakılabilirler. Turizm Bakanlığı’ndan belgeli olmayan şahıs, kurum veya kuruluşlara ait yerlere ve bunların sorumluluğuna bırakılamazlar. Ancak, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınan 30.12.2003 tarihli, 34680 sayılı yazıda; Bakanlıklardan işletme belgeli olmayan ancak Denizcilik Müsteşarlığınca uygun görülecek belgesiz yat çekek yerlerine 31.12.2005 tarihine kadar süre verilmesinin Bakanlıklarınca uygun görüldüğü belirtilmiş ve bu çerçevede tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerimiz 15.01.2004 tarihli, 1366 sayılı yazımız ile talimatlandırılmıştır.


Yabancı bayraklı yatlar Türkiye’de ne kadar süre ile kalabilir?
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 29 uncu maddesi uyarınca yabancı bayraklı yatlar bakım, onarım ve kızaklama ve kışlamak amacı ile Türkiye’de iki yıla kadar kalabilir. Bu süre Bakanlar Kurulunun belirleyeceği esaslara göre uzatılabilir. Yat Turizmi Yönetmeliği’nin 46 ncı maddesine göre; yat limanı veya yat çekek yerlerinde kışlayan en az iki yılda bir sahipleri tarafından kullanılan yatlar ayrıca başka bir izne gerek kalmaksızın beş yıla kadar Türkiye’de kalabilirler. Beş yılın bitiminde bu süreyi uzatmaya Bakanlık yetkilidir.


Götürü teminat nedir?
Götürü teminata ilişkin usul ve esaslar 24.01.2004 tarihli, 25356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 30 seri Nolu (Gümrük İşlemleri) Gümrük Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Götürü teminat, BİLGE sistemi çerçevesinde gümrük işlemleri yürütülen gümrük idarelerinde teminat alınması gereken birden fazla işlem için söz konusudur. Gümrükçe onaylanmış işlem ve kullanımlardan her biri için ayrı ayrı teminat verilmesi yerine, gümrük rejimleri gereğince teminata bağlanması gereken tüm kamu alacaklarını kapsayacak şekilde tek bir götürü teminat verilebilir. Götürü teminat, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı listede yer alan eşyanın ithaliyle ilgili Maliye Bakanlığınca yapılan düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, gümrük işlemlerine ilişkin tüm kamu alacakları için geçerlidir. Götürü teminat sisteminin uygulandığı durumda, teminat tutarından düşüm yapılmak suretiyle takibat yapılmaz.


Kimler götürü teminat sisteminden faydalanabilir?
Götürü teminat sisteminden, yalnızca A ve B sınıfı Onaylanmış Kişi Statüsüne sahip olan yükümlüler yararlanabilir.


Götürü teminat sistemi için başvuru esnasında hangi belgeler aranır?
Götürü teminat sisteminden yararlanmak isteyen yükümlüler tarafından aşağıda belirtilen belgelerle birlikte Gümrük Müsteşarlığına (Gümrükler Genel Müdürlüğü) müracaat edilir. a) Gümrük yükümlülüğünü gerektiren veya gerektirebilecek birden fazla işlem için götürü teminat sisteminden yararlanılmak istenildiğini, vergi numarasını ve Onaylanmış Kişi Statü Belgesinin tarih ve numarasını, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan malların ithalatının yapılıp yapılmadığını gösterir dilekçe. b) Örneği 30 Seri Nolu ekinde bulunan ve bir önceki yılda toplam teminat konusu rejim beyannameleri ile teminat konusu toplam değeri gösterir tablo. c) götürü teminat olarak kabul edilecek değer (Teminatın teminat mektubu olarak verilmesi durumunda örneği 30 Seri Nolu Tebliğin 2 nolu ekinde bulunan ve Gümrük Yönetmeliğinin 59 numaralı ekine uygun olması gerekmektedir.) d) 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun eki (I) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan malların ithalatı yapılıyor ise vergi borcu olmadığını gösterir belge.


Götürü teminat sisteminden faydalandıktan sonra gümrüklere hitaben verilmiş teminat mektuplarının iadesi mümkün mü?
Evet, götürü teminat sisteminden faydalandıktan sonra gümrüklere hitaben verilmiş teminat mektuplarının iadesi mümkündür.


Götürü teminat sisteminden faydalanan firmalar güncellemek için ne zaman başvurmalıdır?
Götürü teminat kapsamında verilen teminat mektubunun düzenlendiği tarih esas alınarak her 1 yıllık süre bitiminden 15 gün önce bir önceki yılda toplam teminat konusu rejim beyannameleri ile teminata bağlanan miktarı gösterir tablonun gönderilmek suretiyle Gümrük Müsteşarlığına (Gümrükler Genel Müdürlüğü) güncelleme başvurusunda bulunulur. Teminatın eksik kalması durumunda teminat tamamlanabileceği gibi yeni bir teminatla da değiştirilebilir.


Neden ihtisas Gümrüğü uyguluyorsunuz bunun amacı ve Kanuni dayanağı nedir?
Gümrük idarelerinin daha disiplinli hale getirilmesi, belli eşyanın gümrük işlemlerinin yapılması yönünde uzmanlaşmaya gidilmesi, özellik arz eden eşyanın bu konuda uzmanlaşmış gümrüklere yönlendirilmesi ve bu konuda gümrük işlemlerinin daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi Müsteşarlığımızın temel politikasını oluşturmaktadır. Gümrük Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 485 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (d) fıkrasında, gümrük kontrolüne tabi kişi, eşya ve araçların muayene ve kontrolünü yapmak, bu işlemlerin etkin ve süratli yapılmasını sağlayacak tedbirleri almak Müsteşarlığımızın görevleri arasında sayılmıştır. Diğer taraftan, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 10 uncu maddesinde, Gümrük Müsteşarlığının, gümrük mevzuatının doğru olarak uygulanması için gerekli gördüğü bütün önlemleri alacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hüküm doğrultusunda; değişen ekonomik yapı ve gelişen teknolojiye bağlı olarak, yapılan yeni düzenlemelerle ihtisas gümrükleri kurulmaktadır. Kurulmasının amacı ise, ithal eşyasında aranan zorunlu standartların korunması, tam kıymet tespitiyle vergi kaçakçılığının önlenmesi, belirlenen eşyada ithalatın denetim altına alınması, etkin gümrük denetlemelerinin yoğunlaştırılması, bu çerçevede önemli ithal kalemleri itibariyle, kıymet, tarife, menşe, ve standartlar yönünden etkin bir denetim yapılmasının sağlanmasıdır.


Bir yerden yolcu giriş-çıkışının yapılabilmesi için ne yapılması gerekir?
Ülkemiz sınırları içerisinde bir yerin (kara, hava, deniz ve demiryolu) giriş-çıkışlara açık hudut kapısı olarak ilan edilme yetkisi, 5682 sayılı Pasaport Kanununun 1 inci maddesi uyarınca İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün yetkisi dahilinde bulunmaktadır. Anılan Bakanlıkça ilgili Kurumların (Müsteşarlığımız dahil) olumlu görüşlerinin alınması ve talep edilen yerin 5682 sayılı Pasaport Kanununun 1 inci maddesi uyarınca, giriş-çıkışlara açık hudut kapısı ilan edilmesini müteakip buradan giriş-çıkış işlemlerinin yapılmasına izin verilmektedir.


Gümrük idarelerinin bulunmadığı veya kapatıldığı yerlerde gümrük işlemleri nasıl gerçekleştirilmektedir?
Kapatılan gümrük idarelerinin bulunduğu yerleşim merkezlerinde sınırlı da olsa gümrük hizmetine ihtiyaç duyulması halinde, bu ihtiyacın mobil gümrük ve gümrük muhafaza ekiplerince karşılanması uygun bulunmuş ve bu çerçevede yapılacak işlemler 05.09.2001 tarihli, 2001/21 sayılı Genelge ile belirlenmiştir. Mezkur Genelge uyarınca, kapatılan gümrük idaresinin iç gümrük olması durumunda ihracat işlemleri, liman gümrüğü olması durumunda ise sadece deniz yoluyla gelen eşyanın ithal ve ihracat işlemleri mobil gümrük ekiplerince yürütülecek bunun için de talep sahibinin istemi, bulunduğu yer mülki idare amirliği, bağlı bulunduğu ihracatçı birlikleri, ticaret ve/veya sanayi odaları gibi kişi ve kurumlar tarafından işlemin yapılmasından 1 gün önce yazılı olarak (faks dahil) ilgili Başmüdürlüğe iletilecek, Başmüdürlükçe de en yakın gümrük idaresinden yeterli sayıda personel tefriki suretiyle gümrük işlemleri ikmal edilecektir.


İthal veya ihraç edilecek gıdaların gümrük işlemleri hangi gümrük müdürlüklerinden gerçekleştirilebilmektedir?
İthal veya ihraç edilecek gıdaların giriş ve çıkış kapılarının tespit ve ilanı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yetkisinde olup, anılan Bakanlıkça düzenlenen tebliğler ile belirlenen gümrük müdürlüklerinden gıda maddelerinin ithal veya ihraç işlemleri gerçekleştirilmektedir. Nitekim anılan Bakanlıkça 14.12.2001 tarihli, 24613 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2001/34 sayılı, 11.04.2002 tarihli, 24723 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2002/31 sayılı, 31.08.2002 tarihli, 24862 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2002/46 sayılı ve 09.03.2004 tarihli, 25397 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2004/12 sayılı, 26.03.2005 tarihli, 25767 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/15 sayılı Tebliğler ile de yeniden düzenlenen 01.03.2001 tarihli, 24333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “İthal ve İhraç Edilecek Gıdaların Giriş ve Çıkış Kapılarının Tespit ve İlanına Dair Tebliğ” ile gıda maddelerinin ithal veya ihraç edileceği gümrük kapıları belirlenmiştir.


Serbest bölgelerde bulunan eşya ihtisas gümrüğü uygulamasına tabi bir eşya ise bu eşyanın serbest dolaşıma giriş işlemlerinin de ihtisas gümrüklerinden mi gerçekleştirilmesi gerekmektedir?
Türkiye Gümrük Bölgesi dışında kabul edilen serbest bölgede bulunan ve bu nedenle de ithalat kapsamında yer alan eşyanın ihtisas gümrüğü uygulamasına tabi bir eşya olması halinde bu eşyanın gümrük işlemlerinin de ihtisas gümrük müdürlüklerinden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.


Dahilde işleme izin belgesi kapsamında gelen tekstil ürünlerinin serbest dolaşıma giriş işlemleri de ihtisas gümrüklerinden mi gerçekleştirilmektedir?
01.11.2002 tarihli, 24923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21 seri nolu Gümrük Genel Tebliği ile değişik 28.09.2001 tarihli, 24537 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4 seri nolu Gümrük Genel Tebliği uyarınca, Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 50-63 üncü fasılları (50-63 dahil) arasında yer alan tekstil ürünlerinin serbest dolaşıma giriş işlemlerinin; Halkalı Tekstil İhtisas, Atatürk Havalimanı, Bursa Tekstil İhtisas, Mersin, İzmir ve Denizli Gümrük Müdürlüklerinden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Söz konusu Tebliğ ile getirilen uygulama; sadece serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulacak olan tekstil ürünleri için öngörülmüş olup, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında geçici ithali yapılacak tekstil ürünlerini kapsamamaktadır. Bir başka ifadeyle, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gelen tekstil ürünlerinin işlemleri için herhangi bir gümrük idaresinin belirlenmesi söz konusu değildir.


Gümrük idarelerinin yetkileri nelerdir?
EK tabloda gümrük idarelerinin yetkilerinin tamamı gösterilmiştir.

Serbest bölgeler

Türkiye'deki serbest bölgelerde faaliyette bulunabilmek için ne yapmak gerekir? Müracaat nereye yapılır?
Serbest bölgelerde faaliyette bulunabilmek için öncelikle faaliyet ruhsatı alınması gerekmektedir. Faaliyet Ruhsatları, Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü tarafından verilmektedir. Faaliyet Ruhsatı almak isteyen kişilerin başvuru formunu Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğüne müracaat ederek almaları mümkün olduğu gibi, herhangi bir serbest bölgenin kurucu ve işletici/işleticisinden veya ilgili serbest bölge müdürlüğünden almaları mümkündür.


Türkiye'deki serbest bölgelerde ne gibi faaliyetlerde bulunulabilir, ayrıca, bulunulabilecek faaliyetler serbest bölgeye göre değişir mi?
Türkiye'deki serbest bölgelerde kural olarak her türlü faaliyette bulunulabilir. Diğer bir deyişle, üretim, alım-satım, ve hizmetle ilgili faaliyetlerin hepsi kapsanmıştır. Yine kural olarak bütün serbest bölgelerde bu faaliyetlerin hepsi yapılabilir. Hangi faaliyet yapılacaksa alınan faaliyet ruhsatının da buna uygun olması gerekir. Bu anlamda, üretim ruhsatı almış bir kişi üretim faaliyetlerinde bulunabilirken, alım satım konulu bir faaliyet ruhsatı almış kişi, sadece alım satım faaliyetinde bulunabilir. Kural bu olmakla beraber, sakıncalı bulunan eşya veya işlemlerin yapılması konusunda sınırlamalara gidilebilir. Öte yandan, bir serbest bölgede faaliyette bulunabilmek için nihai değerlendirme Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünün yetkisindedir.


Serbest Bölge Müdürlüğü ile Serbest Bölge Gümrük Müdürlüğü aynı şey midir?
Serbest Bölge Müdürlüğü, Dış Ticaret Müsteşarlığına bağlı bir birim olup serbest bölgelerdeki firmaların sicillerinin tutulması, stok kayıtlarının takibi, her bir işlemin serbest bölgede yapılmasına izin anlamına gelen Serbest Bölge İşlem Formunun onaylanması, serbest bölgelere yurtdışından gelen eşya ile serbest bölgeden Türkiye'ye ithal edilen eşyanın CIF kıymeti üzerinden %0.5 oranında alınan özel hesap kesintisinin tahakkuku ve tahsilini takibi gibi görevleri yerine getirir. Gümrük Müdürlüğü ise Gümrük Müsteşarlığına bağlı olan bir birimdir. Esas olarak serbest bölgeye giren ve çıkan eşyanın duruma göre ithalat, ihracat ve transit işlemlerinin yapılması işlemlerini yürütür. Ayrıca, serbest bölgeye alınan eşya için düzenlenen Ön Statü Belgesini onaylar.


Serbest bölge firmalarının işlem yapabilmesi için eşyayı fiilen serbest bölgeye giriş çıkış yapması şart mıdır?
Serbest bölge firmalarının alım satımını yaptıkları eşyayı kural olarak serbest bölgeye fiilen getirip buradan geri göndermeleri gerekmektedir. Diğer bir deyişle, serbest bölge firmaları, yabancı bir ülkeden aldıkları eşyayı, yine yabancı bir ülkeye satabilmeleri için, faaliyette bulundukları bölgeye fiilen getirmeleri gerekmektedir. Onaylanmış Kişi Unvan Belgesi bulunan firmaların serbest bölge şubeleri bu belgelerin verdiği haklardan yararlanabilir mi? Onaylanmış Kişi belgesi sahibi olan firmaların serbest bölge şubelerinin A TR düzenlenmesi ve tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usul konularında bu kolaylıklardan yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.


Serbest bölgelerin avantajları nelerdir?
Serbest bölgelerde üretim esaslı faaliyette bulunmak isteyen firmaların faaliyet ruhsatı almaları halinde, Avrupa Birliğine tam üye olunan tarihe kadar elde ettikleri kazançları gelir ve kurumlar vergisinden muaf olacaktır. Öte taraftan, serbest bölgelere getirilen eşya ile ilgili olarak burada bulunduğu sürece tahakkuk edebilecek gümrük vergisi veya KDV tahsil edilmemektedir. Bu durum stok maliyetlerinin düşük tutulmasına yardımcı olmaktadır. Kişilerin serbest bölgelere yurtdışından serbest dolaşımda olmayan girdi getirerek işledikten sonra yurtdışına yeniden satmaları halinde yine gümrük vergilerini ödemeden ve teminat vermeden bu işlemi yapabildikleri için firmalar maliyet ve finansman açısından avantajlı durumda bulunmaktadırlar. Öte yandan, bu bölgeler genellikle lojistik açısından avantajlı yerlerde bulunmaktadırlar.


Ön Statü Belgesi Nedir?
Ön statü belgesi, serbest bölgelere yurtdışından getirilen veya yurtiçinden ihracat rejimine tabi tutularak konulan eşyanın serbest dolaşım statüsünü göstermek bakımından düzenlenen bir belgedir. Eşyanın serbest dolaşımda bulunması halinde söz konusu belgeye eşyanın serbest dolaşımda olduğu belirtilir. Serbest dolaşımda olmayan bir eşyanın da bu durumu Ön Statü Belgesinde belirtilir. Serbest bölgede bulunan eşyanın daha sonraki işlemlerinde bu eşyaya ilişkin Ön Statü belgesinin bulunmaması halinde bu eşya serbest dolaşımda olmayan eşya olarak kabul edilir. Ancak, serbest dolaşımda olan eşyanın ihracına bağlı bir ticaret politikası önlemi veya gümrük vergisi bulunması halinde, bu eşya bu kez serbest dolaşımda bulunan eşya olarak kabul edilir.


Serbest Bölge İşlem Formu Nedir?
Serbest Bölge İşlem Formu, serbest bölgede faaliyette bulunan kişilerin yaptıkları her türlü alım satım işlemi ile ilgili olarak düzenledikleri bir belgedir. Diğer bir deyişle serbest bölge kullanıcısının yurtdışına, yurtiçine veya serbest bölge içerisindeki kişiye yaptığı her türlü mal veya hizmet satışı ile ilgili olarak düzenlemesi gerekmektedir.

Tasfiye

Araç satışlarına ilişkin ihale ilanlarını nereden takip edebilirim?
Araç satışlarına ilişkin ihale ilanlarını Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü düzenlemektedir. Bu nedenle belirtilen bilgilere TASİŞ sayfamızdan ulaşılması mümkün bulunmaktadır.


Gümrüğe sunulan eşyanın geçici depolama yerinde ve antrepoda bekleme süresi ne kadardır?
4458 sayılı Gümrük Kanununun 46 ncı maddesi ile Gümrük Yönetmeliğinin 71 inci maddesinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilip gümrüğe sunulan özet beyan kapsamı eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilerek buna ilişkin işlemlerin denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırkbeş gün, diğer bir yolla gelen eşya için ise yirmi gün içinde tamamlanacağı hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan, anılan Kanunun 101 inci maddesine göre ise eşyanın antrepo rejimi altında kalıt süresi sınırsız olarak belirlenmiştir. Ancak gümrük idarelerince gerek görülen hallerde, eşyaya gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanım tayin edilmesi için bir süre belirlenebilir.


Geçici depolama yerlerindeki eşyanın bekleme süresinin durdurulması veya uzatılması mümkün müdür?
Gümrük Yönetmeliğinin 72 nci maddesinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde mümkün bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin 72 nci maddesinde, eşyanın herhangi bir adli veya idari takibata konu olması halinde bu takibat nedeniyle geçen süreler ile eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulması için dış ticaret mevzuatı ya da sair mevzuat gereğince ibraz edilmesi gereken uygunluk belgesi, kontrol belgesi, ithal lisansı, izin yazısı, gözetim belgesi gibi belgelerin alınması veya buna ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi sırasında geçen sürelerin işlem tarihinin başladığı tarihte durdurularak yirmi veya kırkbeş günlük sürelerin hesaplanmasında göz önünde bulundurulmayacağı ve işlemin sonuçlandığı tarihten itibaren kalan sürenin verileceği hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan, 71 inci maddede (Kanunun 46 ncı maddesi) belirtilen sürelerin ilgilinin doğrudan veya mutat haberleşme araçları ile yazılı başvurusu üzerine gümrük müdürlüklerince uzatılacağı, bir ayı aşan süre uzatım taleplerinde, bu talebin gerekçesinin belirtilmesinin şart olduğu hüküm altına alınmıştır.


Eşyaya genel olarak hangi şartlarda tasfiye hükümleri uygulanır?
Bu husus 4458 sayılı Gümrük Kanununun 177 nci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre geçici depolama yerlerinde ve antrepolarda bulunan ve Kanunda belirtilen süreler zarfında gümrük işlemleri tamamlanmayan veya süreleri bulunup bulunmadığına bakılmaksızın çabuk bozulma ve telef olma tehlikesine maruz bulunan veya saklanması masraflı ve külfetli olan, 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca tasfiye edilecek duruma gelen, Eşyaya tasfiye hükümleri uygulanır.


Tasfiye şekilleri nelerdir?
Bu husus 4458 sayılı Gümrük Kanununun 178’inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre eşya; 1) İhale yoluyla satış suretiyle, 2) Yeniden ihraç amaçlı satış suretiyle, 3) Perakende satılmak suretiyle, 4) Kamu Kuruluşları ile özel kanunla kurulmuş vakıf ve derneklere tahsis edilmek suretiyle, 5) İmha suretiyle, Tasfiyeye tabi tutulmaktadır. Belirtilen tasfiyeye ilişkin usul ve esaslar ise Maliye Bakanlığı ile Müsteşarlığımızın bağlı olduğu Bakanlıkça müştereken hazırlanan tüzükle belirlenmiştir. Bahis konusu Tasfiye Tüzüğü, 3.1.2001 tarihli, 24276 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.


Tasfiyelik hale gelen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması mümkün müdür?
Tasfiyelik hale gelen eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması mümkün bulunmaktadır. Buna ilişkin esas ve usuller 4458 sayılı Gümrük Kanununun 179’uncu ve Tasfiye Tüzüğünün 26’ncı maddesinde hüküm altına alınmıştır. Bu madde hükümlerine göre, ithalatı yasak, sakıncalı ve kısıtlamaya tabi olan eşya hariç, ihaleye çıkarılan eşyanın beyan sahibi, ihale ilanının yayımlandığı tarihe kadar gümrük idaresine başvurarak söz konusu eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmasını isteyebilmektedir. Bu talebin kabulü, eşyaya ait tüm ithalat vergileri, cezalar, ambarlama ve elleçleme giderleri ile diğer giderlerin beyan sahibi tarafından üstlenilmesine ve anılan Kanunun 240 ıncı maddesi uyarınca eşyanın döviz cinsinden CIF değerinin yüzde biri oranında para cezasının Türk Lirası olarak alınmasına bağlı bulunmaktadır.


Tasfiyelik hale gelen eşyanın tekrar yurtdışına çıkarılması imkanı var mıdır?
Bu husus, Tasfiye Tüzüğünün 9 uncu maddesinde hüküm altına alınan “Yeniden İhraç Amaçlı Satış Suretiyle Tasfiye” hükümlerine göre mümkün bulunmaktadır. Buna göre; - Tasfiyelik hale gelen ve ithalatı yasak, sakıncalı veya kısıtlamaya tabi olan eşyaya yeniden ihraç amaçlı satış suretiyle tasfiye hükümlerinin uygulanabilmesi için, bu hükümden yararlanmak isteyen eşya sahibince, eşyanın tasfiyelik hale geldiği tarihten sonra ihale ilanının yayımlandığı veya perakende satış ya da tahsis kararının alındığı tarihe kadar gümrük idaresine başvurulması, Tasfiye İdaresince talep sahibine yapılan bildiriş üzerine eşyanın tespit ve tahakkuk belgesinde belirtilen CIF bedelinin yüzde biri ve ayrıca hizmet karşılığı alacaklar ile yapılmış giderlerin ödenilmesi kaydıyla alınması ve bedelin yatırılışını izleyen 15 gün içinde gümrük idaresinin denetiminde yurtdışına çıkarılması gerekmektedir. - İthalatı yasak, sakıncalı veya kısıtlamaya tabi olan ve olmayan ve eşya üzerindeki tasarruf hakkını üzerinde bulunduran sahibi yurt dışında yerleşik eşya hakkında da yukarıdaki hükümlerin uygulanması mümkün bulunmaktadır.

A B ve dış ilişkiler

A.TR Dolaşım Belgesi nedir?
Türkiye veya Topluluk’ta serbest dolaşımda bulunan eşyanın Türkiye-Avrupa Topluluğu gümrük birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, gümrük idaresince ya da bu idare tarafından yetki verilmiş kuruluşlarca düzenlenip gümrük idaresince vize edilen belgedir. Yani, eşya AB üyesi ülkelerden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmez ise eşyaya 3. ülkelere uygulanan vergi oranları uygulanır. Bu belge, Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleri ticaretinde kullanılan, eşyanın Türkiye ve Toplulukta serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve o eşyanın tercihli rejimden faydalanmasını sağlamaktadır.


A.TR Dolaşım Belgelerine ilişkin yürürlükteki mevzuat nedir?
A.TR Dolaşım Belgelerine ilişkin hükümler 03.09.2002 tarihli ve 24865 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2002/4616 sayılı “Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Karar” ile düzenlenmiştir.


Hangi ülkelere yapılan ihracatta A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir?
AB Gümrük Bölgesi Federal Almanya Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti, İtalya Cumhuriyeti, Belçika Krallığı, Lüksemburg Büyük Dükalığı, Hollanda Krallığı Danimarka Krallığı, İrlanda Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, Yunanistan Cumhuriyeti, Portekiz Cumhuriyeti, İspanya Krallığı, Avusturya Cumhuriyeti, Finlandiya Cumhuriyeti, İsveç Krallığı, Kıbrıs, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan, Slovenya, Litvanya, Letonya, Estonya ve Malta’ dan oluşmaktadır. Bu ülkelerle aramızdaki ticarette tercihli tarife uygulanmasını teminen A.TR Dolaşım belgesi düzenlenmektedir. A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye’den Topluluğa veya Topluluktan Türkiye’ye doğrudan nakledilen eşya için düzenlenir.


A.TR Dolaşım Belgesi eşyanın KDV’den de muaf olmasını sağlar mı?
A.TR Dolaşım Belgesi eşyanın gümrük vergisinden muaf tutulmasını sağlamakta olup, eşyaya ait KDV tahsil edilmektedir. Bu durumda, KDV matrahı eşyanın CIF kıymetidir.


Hangi eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi gerekmemektedir?
İlgili mevzuat uyarınca yolcu beraberi eşya ve posta gönderileri kapsamındaki eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi gerekmemektedir.


A.TR Dolaşım Belgesi almak için nereye başvurulur?
A.TR Dolaşım Belgesi almak için TOBB’a bağlı Ticaret Odalarına başvurulmaktadır.


“Serbest Dolaşımdaki Eşya” nedir?
Tümüyle Türkiye veya Topluluk’ta elde edilmiş olan ya da tamamı veya bir kısmı üçüncü ülkeler menşeli olup Türkiye ya da Toplulukta ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyadır.


“Serbest Dolaşım” ve “Menşe” kavramları arasındaki fark nedir?
Her ne kadar tamamıyla Türkiye'de elde edilmiş, dolayısıyla, Türk menşeli olan eşya doğal olarak serbest dolaşımda olsa da, her Türk menşei kazanmış eşya, serbest dolaşımda olmayabilir. Örneğin, dahilde işleme rejimi kapsamında vergileri kısmen veya hiç ödenmeden .ithal edilen girdilerden Türkiye'de elde edilen nihai ürün, gördüğü işçilik ve işlemler nedeniyle Türk menşeini kazanmış olsa dahi, bünyesine giren ve dahilde işleme rejimi kapsamında vergileri tahsil edilmeyen girdilere ait telafi edici vergi tahsil edilmediği sürece serbest dolaşıma girmez. Bu itibarla, bünyesinde serbest dolaşımda olmayan yabancı girdi bulunan ürünler, ancak, tüm bu yabancı girdilerin vergilerinin ödenmiş olması şartıyla serbest dolaşıma girerler ve böylece bu ürünlerin Avrupa Topluluğuna ihracında A. TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir.


AB’den ithal edilen eşyanın AB’ye ihracı sırasında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?
Eşyanın AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilmesi halinde, bu belgeye istinaden eşyaya A.TR düzenlenebilecektir. Ancak, AB’de serbest dolaşımda bulunan eşya ile birlikte bünyesinde 3. ülke menşeli girdi bulunduran eşyanın AB’ye ihraç edilmesi sırasında, 3. ülke menşeli girdilere ait telafi edici vergilerin ödenmesi şartıyla A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir.


A.TR Dolaşım Belgelerinin ihracat sırasında unutulması, yanlışlık, ihmal gibi nedenlerle düzenlenmediği veya teknik nedenlerle reddedildiği durumlarda ne yapılır?
Bu durumlarda A.TR Dolaşım Belgeleri ihracat tarihinden sonra düzenlenebilmektedir. Belgenin ''Sonradan Düzenlenmesi'' halinde gümrük idarelerince ilk düzenlendikleri tarih itibariyle değil sonradan düzenlenme tarihi itibariyle onaylanması gerekmektedir.


A.TR Dolaşım Belgesinin çalınması, kaybedilmesi veya hasar görmesi hallerinde ne yapılır?
Bu durumlarda, ihracatçı ilgili Ticaret Odasına başvurarak sertifikanın ikinci bir nüshasının düzenlenmesini talep edebilir. Belgenin ''İkinci nüsha'' olarak düzenlenmesi halinde ilk düzenlenme tarihi itibariyle onaylanması gerekmektedir. İkinci nüsha belge ilk dolaşım belgesinin vize tarihinden itibaren geçerli sayıldığından ve dört aylık geçerlilik süreleri ilk vize edildikleri tarihten başladığından ikinci nüsha belgeler üzerine ilk dolaşım belgesinin vize tarihinin yazılması gerekmektedir.


A.TR Dolaşım Belgeleri bir veya birden çok A.TR Dolaşım Belgesi ile değiştirilebilir mi?
Türkiye ya da Toplulukta bir gümrük idaresinin kontrolü altındaki eşyanın, tamamının ya da bir kısmının Türkiye ya da Topluluk sınırları içinde bir yere gönderilmesi amacıyla A.TR Dolaşım Belgesinin aslının bir ya da bir çok A.TR Dolaşım Belgesiyle değiştirebilmesi mümkündür.


A.TR Dolaşım Belgeleri hangi süre içerisinde gümrük idaresine ibraz edilmelidir?
Genel kural olarak, A.TR Dolaşım Belgesinin, ihracatçı ülke gümrük idaresince vize edildiği tarihten itibaren dört ay içerisinde ithalatçı ülke gümrük idaresine ibraz edilmesi gerekir.


A.TR Dolaşım Belgeleri düzenlenmesinde “basitleştirilmiş usul”den yararlanılabilir mi?
Müsteşarlıkça “Onaylanmış İhracatçı” yetkisi verilen gerçek ve tüzel kişilere, Ticaret Odaları tarafından düzenlenip, gümrük idaresine vize işlemi için ibraz zorunluluğu olmadan, A.TR Dolaşım Belgeleri düzenleme yetkisi verilebilmektedir.


A.TR Dolaşım Belgelerinin “sonradan kontrolü” nasıl gerçekleştirilir?
İthalatçı ülke gümrük idaresi, ihracatçı ülke gümrük idaresince verilen A.TR Dolaşım Belgelerinin gerçekliği veya eşyaya ilişkin bilgilerin doğruluğu hakkında makul bir şüphesi olduğunda veya sondaj usulü ile A.TR Dolaşım Belgelerinin sonradan kontrolünü talep edebilir. Sonradan kontrol talebinde bulunan ithalatçı ülke gümrük idaresinin, kontrol sonucundan en geç on ay içerisinde haberdar edilmesi gerekmektedir.


A.TR Dolaşım Belgesini düzenleyen firma ile faturayı düzenleyen firma farklı olabilir mi?
İhracata konu eşyaya ait faturayı düzenleyen firma ile A.TR Dolaşım Belgesini düzenleyen firmanın faklı olması mümkündür. Eşyaya ait belgeler ile eşyanın uyumluluk arzetmesi ve mevzuata aykırı başka bir durum olmaması kaydıyla, bu şekilde düzenlenmiş Dolaşım Belgesi geçerli bir belge olarak kabul edilmektedir.


İthalatçı firmanın bulunduğu ülke ile fiilen ithalatın yapıldığı ülkenin faklı olması durumunda A.TR Dolaşım Belgesi hangi ülke dikkate alınarak düzenlenecektir?
İthalatçı firmanın bulunduğu ülke değil, doğrudan eşyanın gönderildiği ülke esas alınarak belge düzenlenmesi gerekmektedir.


İki adet orijinal A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?
İki adet orijinal Dolaşım Belgesi düzenlenmesi mümkün değildir. A.TR Dolaşım Belgelerinin “sonradan verilme” gibi istisnai haller hariç olmak üzere, ithalat işlemleri esnasında gümrük beyannamesi ekinde gümrük idarelerine ibraz edilmesi gerekmektedir. Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar çerçevesinde ithalata ait bilgi ve belgelerin bankalarca da istenebilmesi mümkündür, ancak bu husus iki adet orijinal Dolaşım Belgesi düzenlenmesini gerektirmemektedir.


Tasfiyelik hale gelmiş ve ihale yoluyla satılmış olan eşyaya A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?
4458 sayılı Gümrük Kanununun 178 nci maddesine istinaden 03.01.2001 tarihli ve 24276 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tasfiye Tüzüğü”nün “Eşyanın Bedelinin Tespiti” başlıklı 6 ncı maddesinin (a) fıkrasında “Tasfiye edilebilir hale gelmiş olan eşyanın bedelinin tespitinde gümrüklenmiş değeri esas alınır…” denilmektedir. Aynı Tüzüğün “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin (e) fıkrasında “eşyanın gümrüklenmiş değeri” ifadesi “eşyanın Gümrük Kanununun 23-31 inci maddelerine göre hesaplanacak gümrük kıymetine gümrüklerce alınan vergi, resim ve fonların eklenmesiyle bulunacak değer” şeklinde tanımlanmıştır. Bu itibarla, tasfiyelik hale gelmiş eşyanın gümrük vergileri ödenmiş ve serbest dolaşıma girmiş olduğundan mevzuata aykırı başkaca bir husus bulunmaması halinde söz konusu eşyaya A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi mümkündür.


A.TR Dolaşım Belgesi ile Menşe Şahadetnamesi düzenlenebilir mi?
Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği çerçevesinde eşyanın serbest dolaşım statüsünü tevsiken A.TR Dolaşım Belgesi ibraz edilmesi halinde, ithalata konu eşyanın gerçek menşeini belirleme konusunda ciddi ve somut gerekçelere dayanan tereddütlerin bulunması ve kesinlikle gerekli olması durumu saklı kalmak kaydıyla, menşe şahadetnamesi aranmamaktadır.


A.TR Dolaşım Belgelerinin 8 no.lu gözlemler bölümüne hangi ibareler yazılabilir?
Belgenin 8 no.lu hanesine yalnızca “Sonradan Verilmiştir” ve “İkinci Nüsha” ibareleri yazılabilir. Belgenin “İkinci Nüsha” olarak düzenlenmesi halinde ilk Dolaşım Belgesinin seri no ve tarihi de 8 no.lu haneye yazılmalıdır. AB’den Türkiye’ye yapılan ihracatlarda ihracatçı ülke tarafından kullanılan basitleştirilmiş usul seçeneğine göre 8 no.lu kutuya “Basitleştirilmiş Usul” ibaresi de yazılabilmektedir. Bu haneye “The goods are of Turkish Origin” gibi eşyanın menşeine ilişkin herhangi bir ibare yazılmaması gerekmektedir.


“Onaylanmış Kişi” statü belgesine sahip firmanın Şubesi A.TR Dolaşım Belgesi düzenleyebilir mi?
“Onaylanmış Kişi” statü belgesine sahip firmaların aynı unvan ve sorumluluğu altındaki Şubelerince aynı yetki numarasına istinaden Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşım hakkını kazanmış eşya için Dolaşım Belgesi düzenleyebilmektedir.


Serbest Bölgelerdeki eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir mi?
Serbest bölgelerden AB’ye ihraç edilmek istenilen eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmek istenilmesi halinde, Ön Statü Belgesinin gümrük idaresi ve ilgili Odaya ibraz edilmesi kaydıyla Dolaşım Belgesi düzenlenebilmektedir. Eşyanın Türkiye’deki serbest bölgelerden Türkiye Gümrük Bölgesine getirilmesi veya Türkiye’den serbest bölgeye geri gitmesi halinde eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesinde serbest dolaşım hakkını kazanmış olduğunu kanıtlamak amacıyla Statü Belgesi kullanılmaktadır.


Kullanılmış eşyanın ihracatında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için gerekli belgeler temin edilemediğinde ne şekilde işlem yapılmaktadır?
Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2004/11 sayılı Genelgesine göre, A.TR Dolaşım Belgelerinin vize edilmesi için dolaşım belgesi kapsamı eşyanın temin ediliş belgeleri, üçüncü ülke menşeli girdi kullanılmış ise giriş beyannameleri, telafi edici vergi söz konusu ise tahsil edildiğine ilişkin gümrük vezne alındıları, üretici firmanın kapasite raporu gibi tevsik edici belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı durumlarda, A.TR Dolaşım Belgelerinin Ticaret Odalarınca düzenlenmesi ve gümrük idarelerince vize edilmesine yönelik talepler eşyanın geçmiş yıllarda satın alınmış olması halinde Mali Müşavirliklerce Onaylı envanter kayıtlarının, cari yıl içinde satın alınmış olması halinde ise işletmenin yevmiye defterinde kayıtlı bulunduğu sayfanın yine Mali Müşavirliklerce onaylı fotokopisinin ibrazı şartıyla karşılanmaktadır.


“Eşyanın tanımı”nın A.TR Dolaşım Belgesinin 10 no.lu sütununa sığdırılamaması durumunda nasıl işlem yapılır?
Bu eşya için ikinci bir A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmektedir.


Elle doldurulan A.TR Dolaşım Belgelerinin büyük harf kullanımı zorunlu mudur?
Türkiye ile AT Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının 6 (b) maddesinde geçen “büyük matbaa harfleri” ifadesi “okunaklı matbaa harfleri” olarak değerlendirilmekte olup, mevzuata aykırı başkaca bir husus bulunmaması halinde Dolaşım Belgelerinin küçük matbaa harfleri ile doldurulmuş olması belgenin reddi için bir gerekçe teşkil etmemektedir.


.::İTHALAT & İHRACAT::.

ad1 ad1 ad1 ad1

SOSYAL PAYLAŞIM

İletişim

Tel: 0216 373 85 95
Fax: 0216 373 85 97
Site: www.unalgrup.com
Email: info@unalgrup.com
Adres: Bayar cad.Kardeşler apt.No:88/5
Kozyatağı/Kadıköy/İstanbul